A Cluster of Nyāya Flowers 5.10.31
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.10.31
- Language
- Sanskrit
5.10.31
nanu ca yaḥ paśukāmaḥ sa iṣṭiṃ kuryāditiyāneva vākyārthaḥ | tatra yāgāt paśavo bhavantīti etadeva tāvadupapādyam | te ca bhavanto'pyanantarameva bhavantītyetad durupapādanam | ataḥ kathaṃ na satyārthatvaṃ citrādicodanānām ? ucyate, yāvajjīvaṃ yajeta yāvajjīvaṃ juhuyāditi jīvanavadasādhyamānapaśukāmanaiva nādhikāriviśeṣaṇaṃ bhavitumarhati, paśūnāṃ tataḥ karmaṇaḥ siddhiranababudhyamānasya tatrādhikāra eva na sampravarttate eva iti nirṇayate etat | ānantaryamapi karmasvabhāvaparyālocanenaiva gamyate, samanantaraphalatvena karmaṇāṃ dṛṣṭatvāt | āha ca ‘karmakāle ca phalena bhavitavyam, yatkālaṃ hi mardanaṃ tatkālaṃ mardanasukhami’ti | adhikāryapi paśvādyabhāvaparitapyamānamānasa eva karmaṇyadhikriyate yadi sadya eva tataḥ phalamāsādayet | kālāntare ca karmaṇaḥ pradhvaṃsāt kutaḥ phalam ? āha ca ‘yadā tāvadiyaṃ vidyamānāsīttadā phalaṃ na dattavatī yadā phalamutpadyate tadāsau nāsti, asatī kathaṃ phalaṃ dāsyatī’ti | api ca kālāntare phalasyānyat pratyakṣaṃ kāraṇamupalabhyate sevādi | tasmiṃśca kāraṇe dṛṣṭe sati ko nāma sūkṣmadṛṣṭiradṛṣṭaṃ citrādikāraṇaṃ kalpayet ? tasmādasatyāścitrādicodanāḥ, pratyakṣādipramāṇaparicchedayogyārthopadeśatve satyapi tatsaṃvādaśūnyatvāt, evaṃvidhavipralambhakavākyavat |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit