A Cluster of Nyāya Flowers 5.15.17
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 5.15.17
- Language
- Sanskrit
5.15.17
vittaiṣaṇāvyutthitasya dhanābhilāṣanirapekṣeṇa vartamānasya | govindasvāmina iva iti | bhagavān govindasvāmī hi dhanāharaṇāya purā kiṃ kiṃ na vyadhatta tathāpi kṛtayatnātiśayo na kāmapi yadā dhanamātrāmāsasāda tadā kālena mahadvairāgyamasya prādurabhūt, tathāviraktaśca kañcinnidhimupalabhya tadupari mūtrapurīṣotsargamakaroditi śrūyate | pratipattikartavyatāpi kuta iti | pratipattiṃ kurvityapadiśyate, sā cecchabdāṅgavati tadā kartuṃ śakyā | padārthāntarāṇām | śuklairaihibhiryajetetyādiṣu dravyaguṇādīnāṃ vākyīyaḥ parasparasambandhaḥ sākāṅkṣāṇāṃ sannidhānakṛtaḥ | vibhaktyā tṛtīyayā | kāryapāratantryāpādikā vibhaktiriti tṛtīyayā hi dravyaguṇayoḥ krayakāryaṃ prati pāratantryaṃ pratipāditam, atastatraivopakṣīṇāsau | vrīhīn prokṣatīti | prokṣaṇasya bhavyasyāpi vrīhyarthatvāt | nanu darśapūrṇamāsaprakaraṇādaparityaktapārādhyāyināmeva vrīhīṇāmasau saṃskāra ityāśaṅkyāha alaṃ veti | karma kiñcitsādhyaṃ pradhānamiti | darśapūrṇamāsapradhānakarmopadeśāt tādarthyaṃ vrīhyādīnāṃ naivamatra jñānameva pradhānaṃ karma bhaviṣyati | tatra sādhyaguṇatvenaivātmano 10 dravyasya sambandha iti cenna | sādhikāraṃ hi pradhānaṃ karma bhavati, na cātrādhikāraḥ śrūyate | na cādhikārakalpanā bhavati; sā hyanuṣṭhānāya kriyate, anuṣṭhānañca vakṣyamāṇanītyāpi sambhavatītyabhiprāyaḥ |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit