A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.8
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.8
- Language
- Sanskrit
54.7.8
sāmānyamidamityevaṃ sa ca tatrānupagrahaḥ | vyāvṛttamidamityevaṃ kiṃ vā buddhiḥ svalakṣaṇe || samānavṛttisāpekṣaṃ na ca sāmānyavedanam | tatra sannihitatvāt tu vyaktivācānupagrahaḥ || samānavṛttyapekṣatvāt sāmānyasyānupagrahe | viśeṣo'pi hi mā grāhi vyāvṛttiṃ sa hi cekṣate || anuvṛttirhi yeṣvasya kā teṣāṃ grahaṇe gatiḥ | vyāvṛttirapi yānyasya yā teṣāṃ grahaṇe gatiḥ || athānuvṛttivyāvṛttinirapekṣaṃ na kevalam | vastveva gṛhyate kāryaṃ kīdṛk tadiha kathyatām || nirvikalpakavelāyāṃ nirdeṣṭuṃ tanna śakyate | tadutthāstūmayatrāpi sākṣyaṃ dadati niścayāḥ || vastuno'ṅgīkṛtā prājñairata evobhayātmatā | yau brūtastvekarūpatvaṃ tāvubhāvapi bāliśau || vicchinnasikthalakṣaṇeti | vicchinnānāṃ bhinnānāṃ sikthānāṃ kaṇānāṃ yallakṣaṇamitarasmād vyāvṛtto dharmaḥ | samānavṛttisāpekṣamiti | kathaṃ tarhi tadvedanamityāha tatra sannihitatvāditi | ubhayatrāpi sākṣyamiti | anuvṛttau vyāvṛttau ca, gaurayamityubhayarūpāṇāṃ teṣāṃ samutpādāt 'ayam' ityatra viśeṣasyāpi pratibhāsāt | yo brūtastvekarūpatvamiti | yo vedāntavādiśākyau | vedāntavādino hi sāmānyātmakameva vastvicchanti, śākyāstu viśeṣātmakamiti | yathā kalmāṣavarṇasyeti | śabalavarṇasya | yatheṣṭaṃ varṇanigrahaḥ niṣkṛṣṭasya varṇasya grahaṇam | parihṛtamācāryaiḥ | "niṣṭhāsambandhayorekakālatvāt” ityādi vadadbhiḥ | ye ceha vṛttī iti | sraji sūtraṃ hi vyāsajya pratipuṣpamekadeśena vartamānaṃ kā te vyasanasantatiḥ | yāmabhyadhād bhavān, na yāti na ca tatrāsīdasti paścānna cāṃśavat | jahāti pūrvaṃ nādhāramaho vyasanasantatiḥ || iti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit