Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.9

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.9

Language
Sanskrit

54.7.9

viśeṣebhyo vyatiriktā'vyatiriktā veti | vyatireke jātirevoktā, avyatireke tu jātipratyayasyaṃ nirviṣayatvam | nityā'nityā veti | ekā'nekā vetyarthaḥ | nityatve hi sarvatraikatvamanityatve tu prativyaktyanyatvādanekatvam | ekā cejjātireva | athānekā, ekākārapratyayasya nirviṣayatvam | tadāśritā svatantrā vā | tadāśritatvapakṣe jātireva nāmāntareṇoktā | svātantryapakṣe viṣayaniyamena pratyayānutpattiprasaṅgaḥ, gavyanāśritā cet sā. śaktiḥ kathaṃ tatraiva pratyayaviśeṣaṃ janayet ? tadullikhyamāne hi viṣayabheda iti | tato bhedāpratibhāsādeva viṣayābhedaḥ, tasmācca vikalpaikyamityataḥ 'kena viṣayāṇāmaikyaṃ gṛhyate' iti na vācyam | miśrīkaroti | ekatayā vyavasthāpayati | katham ? yathaiva viṣayaikyād vikalpānāmaikyaṃ tathā darśanānāmapi | dṛśyādhyavasāyena vikalpānāṃ pravṛtteradhyavasāyāpekṣayā tadviṣayasyāpyaikyam | tadevāha darśanopārūḍhasya bhedasyāgrahaṇāditi | darśanaviṣayasya sarvasyaiva vikalpairekatayādhyavasoyamānatvād dṛśyabhedanibandhanasya darśanabhedasyāgrahaṇādabheda evāvatiṣṭhata ityarthaḥ | avāstavatve yuktyabhāvād | bhavad yuktīnāṃ cāyuktatvāditi bhāvaḥ | kāryekyādityuttaramiti | kāryaikyādekakāryakāritvād | vikalpaikyameva kāryaikyamiti | yo'yaṃ viṣayābhedena vikalpotpādastadeva kāryaikyam |

Linked texts (1)