A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.9
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.9
- Language
- Sanskrit
54.7.9
viśeṣebhyo vyatiriktā'vyatiriktā veti | vyatireke jātirevoktā, avyatireke tu jātipratyayasyaṃ nirviṣayatvam | nityā'nityā veti | ekā'nekā vetyarthaḥ | nityatve hi sarvatraikatvamanityatve tu prativyaktyanyatvādanekatvam | ekā cejjātireva | athānekā, ekākārapratyayasya nirviṣayatvam | tadāśritā svatantrā vā | tadāśritatvapakṣe jātireva nāmāntareṇoktā | svātantryapakṣe viṣayaniyamena pratyayānutpattiprasaṅgaḥ, gavyanāśritā cet sā. śaktiḥ kathaṃ tatraiva pratyayaviśeṣaṃ janayet ? tadullikhyamāne hi viṣayabheda iti | tato bhedāpratibhāsādeva viṣayābhedaḥ, tasmācca vikalpaikyamityataḥ 'kena viṣayāṇāmaikyaṃ gṛhyate' iti na vācyam | miśrīkaroti | ekatayā vyavasthāpayati | katham ? yathaiva viṣayaikyād vikalpānāmaikyaṃ tathā darśanānāmapi | dṛśyādhyavasāyena vikalpānāṃ pravṛtteradhyavasāyāpekṣayā tadviṣayasyāpyaikyam | tadevāha darśanopārūḍhasya bhedasyāgrahaṇāditi | darśanaviṣayasya sarvasyaiva vikalpairekatayādhyavasoyamānatvād dṛśyabhedanibandhanasya darśanabhedasyāgrahaṇādabheda evāvatiṣṭhata ityarthaḥ | avāstavatve yuktyabhāvād | bhavad yuktīnāṃ cāyuktatvāditi bhāvaḥ | kāryekyādityuttaramiti | kāryaikyādekakāryakāritvād | vikalpaikyameva kāryaikyamiti | yo'yaṃ viṣayābhedena vikalpotpādastadeva kāryaikyam |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit