A Cluster of Nyāya Flowers 66.10
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 66.10
- Language
- Sanskrit
66.10
paramāṇavaḥ parasparasaṃsargāt pariṇatāḥ skandhatāmāpannāḥ śabdāḥ śruteḥ śravaṇasya śravaṇasthānasya vā gocarā viṣayabhūtāḥ| evaṃ sarve kākavāśitādayo'pi vācakāḥ prāptāḥ, 15 tadarthamāha, tadbhedastadviśeṣo'bhilāpo vācako na sarvaṃ ityarthaḥ | ko'sau tadbhedaḥ ? ityāha pratilabdhavarṇapadavākyātmeti | anyaśca kīdṛk ? svataḥ saṅketanirapekṣaḥ siddho'rtho yasya sa svataḥ siddhārthasambaddha ityarthaḥ | kathaṃ svataḥ siddhārtho'bhilāpaḥ ? ityāha yamupetyeti | yamupetya pratipadya śrutyā | kiṃ vastu ayaṃ śabdaḥ prāheti vakti janaḥ | kiṃbhūtaḥ ? asaṅketitaḥ saṅketarahitaḥ | ataḥ kāraṇādasāvabhilāpaḥ svataḥ siddhārthaḥ | kiṃbhūtaḥ punarevaṃ 20 vaktītyāha svārthe sāmānyavedī | svārthe sāmānyaviśeṣātmake sāmānyamātraṃ pratipadya viśeṣākāṅkṣaṇamanāḥ, viśeṣākāṅkṣaṇaṃ viśeṣārthi mano yasya | dṛṣṭāntamāha akṣādiva | yathākṣāt sāmānyaviśeṣātmake pānakādau dravye grāhye sāmānyamātraṃ gṛhītvā viśeṣākāṅkṣī bhavati, kimidamāsvādyata iti | tadvaditi | prasaṅgāt ślokā api vyākhyātāḥ | tadetadubhayamapi anupapannam, pramāṇābhāvāditi dṛṣṭāntadārṣṭāntikatvenopanyasya nirākṛtam, śabdapudgalapakṣasya 25 ca pūrvaṃ nirākṛtatvād dṛṣṭāntatvenopādānam |
nidānānupaśamāditi | kleśānāṃ rāgādīnāṃ nidānāni kāraṇāni | vidhipakṣaśravaṇāditi | tadviṣaye hi vidhau prādhānyād aupacārikatvāsambhavaḥ | ghoṣaḥ prativasatīti yathā na prativasanaṃ pradhānam ata upacaryate |
evaṃ gṛhāśrame sthitvā vidhivat snātako dvijaḥ | vane vasettu niyato bhaikṣabhug vijitendriyaḥ ||