Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 66.45.2

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 66.45.2

Language
Sanskrit

66.45.2

nanu jāgratsvapnayorbhedagrahaṇātmakāvidyāvaśād ātmasvarūpasya vijñānādermā bhūt prakāśaḥ; suṣuptāvasthāyāṃ vā abhedāgraharūpā avidyā samarthyamānā, māstu tattattvāvagamaḥ; caturthī turyāvasthā yasyām ubhayarūpāvidyāvilayaḥ, tatra yathāsthitātmatattvāvagatirbhaviṣyatītyāśaṅkyāha, jāgrataḥ svapnavṛttervā iti | nanu yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate, na kañcana svapnaṃ paśyati tatsuṣuptam, tatra kathaṃ jñānamutpadyata ityāha, suṣupte dhīḥ prakalpyate | kathaṃ prakalpyata iti cet tadāha, paścāt pratyavamarśanāditi | paścādbhāvinaḥ pratyavamarśāt, smaraṇādityarthaḥ | nanu kathaṃ caturthī daśā nāsti ? yāvatā turyāvasthāyām ātmasvarūpapratipādikāṃ śrutiṃ paṭhanti "nāntaḥprajñam, na bahiḥprajñam, nobhayataḥ prajñam, na prajñānaghanam, na prajñam, nāprajñam, adṛṣṭam, avyavahāryam, agrāhyam, alakṣaṇam, prapañcopaśamam, śivam, advaitam, caturthaṃ manyante sa ātmā, sa vijñeyaḥ |” iti | tadāha, turyāvasthā tviti | saṃvittiśūnyasyātmano yā sthitiḥ sā turyāvasthā, na yuṣmatparikalpitetyarthaḥ | āgamastvanyapara iti | anye tvavasthācatuṣṭayamevaṃ varṇayanti, indriyamano'rthasaṃnikarṣeṇa vyavahāro jāgrat | indriyadaurbalyena grāhyārthaṃ prati manasaḥ smṛtimātraśeṣā bahiraprasṛtendriyatvena ca svapnāvasthā | jñāturjñeyagrahaṇāsāmarthyaṃ mauḍhyenāvasthānaṃ suṣuptam | aviluptavedanādvṛttitvāt tisṛṇāmavasthānāṃ vedanaṃ turyamiti | āgamaṃ ca paṭhanti, yo'yamarthagraho draṣṭurakṣadvāraścidātmanaḥ | śabdādiviṣayākārastajjāgraditi kathyate | 2 ||

Linked texts (1)