A Cluster of Nyāya Flowers 66.45.3
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 66.45.3
- Language
- Sanskrit
66.45.3
yadi tu darśanaśaktiyogyatāmātrameva puṃsaścaitanyamucyate tarhi, tathāvidhasya tasya kaivalyasyāsmākīnamokṣasadṛkṣatvameva yogyatāmātrasambhave'pi dṛśyendriyasaṃyogādeḥ sāmagrayā vaikalyāvasthāyāmātmano draṣṭṛtvāsambhavād darśanaśūnyasya cānyasya caitanyasya nirastatvāditi | etad dvitayamapyuktaṃ pūrvameva, tad dhvastañca, jñānasantatirnityaścātmā samarthitaḥ | na kevalasya tadrūpamiti | tajjñānādilakṣaṇaṃ rūpam, kaivalyāvasthāyāmapi tasya rūpasyābhyupagame aikāntikatvāt tasya rūpasyānekāntikarūpatvahāniprasaṅgāt | vikāritvaṃ tu jīvānāmityādinā jainamataṃ nirākaroti | idaṃ teṣāṃ mataṃ bhavati boddhā puruṣaḥ, sa ca kāyamātraḥ saṅkoca vikāsadharmā maṇiprabhāvāditi | tadanena nirākaroti etadabhyupagame hi puruṣasyānityatvaṃ prāpnoti, kāyaparimāṇatvenāvayavitvapatteḥ | niravayave evaṃrūpaparimāṇāsambhavād amūrtasya ca vyomādervibhutvadarśanāt, parimāṇavataḥ kriyāvataścāvaśyamanityatvāt, satyapi bodhṛtve tasya sarvārthagrahaṇādyogādityādidūṣaṇāghrātatvādasambhavitvamasya darśanasya | yathā śabdapudgalāḥ sūkṣmāḥ sthūlaśabdātmanā vikriyante vipariṇamante tathā jīvapudgalāḥ sūkṣmā jīvātmanā vikriyante vipariṇamanta iti yad mataṃ tadeva tu granthakṛtā dūṣyatvenāsmin śloke vivakṣitamiti lakṣyate | dṛṣṭānta-dārṣṭāntikayorhyevaṃ sphuṭataro'rtho'vagamyata iti | yathā vā akalaṅkādayaḥ sthitāstathāpyasambhavitvameva | te hyāhuḥ “jñānasantānapakṣastāvadanupapannaḥ, sarvabuddhiṣvekasya cetanasyānuvartamānasyopalambhāt | tatra kiṃ tasya jñātṛtvaṃ jñānasamavāyād uta svataḥ ?
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit