Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 69.10.2

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 69.10.2

Language
Sanskrit

69.10.2

yuktastasmādanyathāsiddhanāmā hetvābhāsaḥ so'yamekaprakāraḥ | yasyottānā vidyamānāpi pakṣe vṛttirna syāt sādhyadharmaprayuktā || hetvābhāsakuṭumbakasya tadidaṃ sarvasya sādhāraṇaṃ rūpaṃ yadyapi lakṣaṇāntarakṛto bhedastathā nānyataḥ | sāmānyantu viśeṣarūparahitaṃ nāsti pramāṇaṃ yathā mā bhūdatra tatheti nāsya viṣayaścodyasya vastusthitiḥ || yathāprāptaṃ hetuprayogakālamatītya yo heturapadiśyate sa kālātyayāpadiṣṭaḥ kālātīta ityucyate | tatra kecidācakṣate, pratijñānantaraṃ hi hetuḥ prayoktuṃ yuktaḥ, tatra yaḥ pratijñāyāḥ pūrvameva dṛṣṭāntavacanāderapyūrdhvaṃ vā prayujyate sa kālātyayāpadiṣṭa iti, tadanupapannam | akṣatapratibandhasya sādhyāvagatikāriṇaḥ | kramātikramamātreṇa na hetvābhāsatā bhavet || kiyāṃścaiṣa doṣaḥ ? padāntaravyavahitoccāraṇaṃ nāma, vyavahitamapi yena saha samucitasamayamanvetumadhikṛtamitaradatinikaṭapaṭhitamapi parāṇudya davīyasāpi tenaiva sambandhamanubhavati | yathā, ayasā pathi gacchantīmoṣadhīṃ dīrghalocanām | dṛṣṭavānasi kedāraṃ yo lunāsi mama priyām || iti | avagatiniyamitānanyasaṅkīrṇarūpā iti | ananyasaṅkīrṇameṣāṃ parasparaṃ rūpamityatra kiṃ pramāṇamiti cet tadāha, avagatiniyamiteti | rūpameṣāmupalabhyamānaṃ yataḥ parasparāsaṅkīrṇamavagamyate tathā siddhameva teṣāṃ rūpamasaṅkīrṇamityarthaḥ | pakṣādau vṛtti.... pakṣaikadeśavṛttirayaṃ tu pakṣa........ityādinā vṛttibhedena | chalastu eva........anyathāsiddhātmāviśeṣaniṣṭham |

Linked texts (1)