Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 70.p66

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 70.p66

Language
Sanskrit

70.p66

vigrahaḥ parājayastasya sthānamāśrayaḥ kāraṇamityarthaḥ | kiñca parājayanimittaṃ vipratipattirapratipattiśca viparītā kutsitā vigarhaṇīyā pratipattirvipratipattiḥ, sādhanābhāse sādhanabuddhiḥ, dūṣaṇābhāse dūṣaṇabuddhiḥ apratipattistvārambhaviṣaye'nārambhaḥ, ārambhasya viṣayaḥ sādhane dūṣaṇaṃ dūṣaṇe coddhāraḥ, tayorakaraṇamapratipattiḥ, dvidhā hi vādī parājīyate, yathā kartavyatāmanārabhamāṇo viparītaṃ vā pratipādyamānaḥ | ata eva na karmakaraṇayornigrahamādiśanti | na hi tābhyāṃ kiñcidaparāddhaṃ svaviṣaye prayujyamānayoḥ sāmarthyānapāyāt | kartā tu pramādyannaprayojyaṃ prayuñjānaḥ prayojyamaprayuñjāno vā nigrahamarhati | prāyeṇa nigrahasthāneṣu ata eva karmakaraṇayorna nigrahamādiśantītyanena vārttikakāraṃ nirdiśati | sa hi parapakṣo'pi dūṣyata iti parābhyupagamaṃ nirākartumāha "etat tu na samyak, karmaṇastādavasthyāt | na hi dūṣaṇābhidhānena karmaṇo'nyathātvaṃ bhavati yathābhūta evāsau dūṣyamāṇastathābhūta evādūṣyamāṇa iti na karaṇasya viṣayāntare'sāmarthyāt, sādhanamapi pratijñādikaṃ na dūṣyate viṣayāntare'sāmarthyāt na hi kiñcit sādhanaṃ yad viṣayāntare samarthaṃ syāt sarvaṃ sādhanaṃ saviśeṣaṇaṃ viṣaye samarthamiti | tasmādasamarthayoḥ karmakaraṇayorupādānena kartu'nigrahaḥ” ityādi |

Linked texts (1)