A Cluster of Nyāya Flowers 70.p86
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 70.p86
- Language
- Sanskrit
70.p86
yat sādhanavākyaṃ dūṣaṇavākyaṃ vā trirabhihitaṃ parṣadā prativādinā ca na vijñāyate kliṣṭaśabdaprayogamiti tīvramūccāritamityevaṃ prakāramavijñātārthaṃ nāma nigrahasthānaṃ bhavati | asāmarthyasaṃvaraṇāya ca dhūrttairidamāśrīyate | 15 atrāha, arthāsampratyayasya samānatvāt ko'sya nirarthakād bhedaḥ ? atha prakṛtopayogayogyamarthamasau vadati tadā parṣatprativādinoramedhāvitā kāmaṃ bhavenna tu viduṣo vaktuṃ vivadamānasya parājayo bhavitumarhati | kiṃ kṛtaścaiṣa triruccāraṇaniyamaḥ ? kiṃ rājājñayā uta vākyeneti na vidmaḥ | atrocyate, nirarthake sarveṇa sarvamarthaśūnyatā, iha tu bhavannartho nāvagamyate, 20 drutoccāraṇādivyatikaravaśāditi kathamaviśeṣaḥ ? tatra ca kalpyate nūnamasāmarthyamātmīyaṃ saṃvarītumanā evamabhidhatte | na hi samartho vidvān vispaṣṭaṃ na vaktīti | tritvaniyamo'pi na vedavacananarapatiśāsananibandhanaḥ, kintu vastusthityupanata eva | yataḥ sakṛd dvirapyabhihitamapyanavadhānādinā na gṛhītamiti sambhāvyate, tristu yaduktaṃ na jñāyate tatra vaktureva jāḍyam, anekaprāśnikādi25 samāje kathitamavaśyaṃ kenāpyavagamyate, sarverana vagamāttu vaktaiva nigṛhyate | caturdhā pañcakṛtvo vābhidhāne tviṣyamāṇe niravadhitā abhidhānasya prasajyata iti yuktastrirvacananiyama iti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit