A Cluster of Nyāya Flowers 1.3.200

1.3.200

tadā—ādyapravṛttau . vaiyarthya codyaṃ ca prāmāṇyaviṣayakam . samarthakāraṇajñānādityādikaṃ vivṛṇoti—ativikasiteti . idaṃ ca rolambanādasandehāpādanāya . parivādake—vīṇāvādake . samarthaṃ—tatkāryānukūlasāmarthyaviśiṣṭhaṃ tatrāpi nāpravṛttasya hetusāmarthyadarśanam . evameva pravṛttau tu niścitenāpi tena kim .. 67 .. tanniścayāt pravṛttau vā punaranyonyasaṃśraṭam . tanniścayāt pravṛttiḥ syāt pravṛttestadviniścayaḥ .. 68 .. prāmāṇyasvatastvopasaṃhāraḥ tadevaṃ na kutaścidapi prāmāṇyaniścayaḥ cakraketaretarāśrayānavasthāvaiyarthyādidūṣaṇātītasthitirastītyataḥ prāmāṇyaniścaye'pi na kiñcidapekṣate pramāṇam . ataścotpattau, svakāryakaraṇe, svaprāmāṇyaniścaye ca nirapekṣatvādapekṣātrayarahitatvātsvataḥprāmāṇyamiti siddham . taduktam ślo. vā. coda-47— svataḥ sarvapramāṇānāṃ prāmāṇyamiti gṛhyatām . na hi svato'satī śaktiḥ kartumanyena pāryate .. aprāmāṇyaparatastvopasaṃhāraḥ aprāmāṇyaṃ tūtpattau doṣāpekṣatvāt, svaniścaye bādhakapratyayādisāpekṣatvāt ubhayatrāpi parata ityuktameva . tasmāt pakṣatrayasyāyanupapatteścaturtha evāyaṃ pakṣaḥ śreyān—prāmāṇyaṃ svataḥ, aprāmāṇyaṃ parata iti .. prāmāṇyāprāmāṇyayoḥ paratastvaśaṅkā nanu ! cotpattivelāyāṃ na viśeṣo'vadhāryate . pramāṇetarayostena balādbhavati saṃśayaḥ .. 69 .. yatkāraṇaṃ, tadanumānāt prāmāṇyamavyabhicaritaṃ niścīyata iti bhāvaḥ . evameva—prāmāṇyaniścayāt pūrvameva ..