Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 1.3.7

Nyāyamañjarī 1.3.7

Language
Sanskrit

1.3.7

evaṃparyāyaṃ—uktārthakam . lakṣaṇaniścayārthaṃ—uktārthasya paricāyakamiti yāvat . vakṣyate iti . aṣṭamāhnike tatsūtravivaraṇavelāyāṃ bhūtagrahaṇaṃ spaṣṭārthamiti sahetukamuktam . evaṃ—evaṃ satyeva . anyathā sūtrayojanāyāṃ pakṣāntaram anye tu bruvate—yuktamupadeśapadameva śabdalakṣaṇam . yuktaṃ ca tanniścayārthamāptagrahaṇam . pūrvasūtropāttaviśeṣaṇapadānuvṛttistu nopayujyate, sāmānyalakṣaṇānantaraṃ viśeṣalakṣaṇaprakramāt . sāmānyalakṣaṇena ca smṛtyādijanakasakalapramāṇābhāsavyudāse kṛte sajātīyapratyakṣādivyadaccheda eva kevalamidānīṃ vaktavyaḥ . tatra ca paryāyatayā paryāptamupadeśapadameva buddhyādipadavaditi kiṃ viśeṣaṇānuvṛttikleśena ? iti .. āptapadamapi lakṣaṇaghaṭakamiti pakṣaḥ apara āha—anavalambitasāmānyalakṣaṇānusaraṇadainyamanadhyāhṛtaprāktanaviśeṣaṇapadamāptopadeśaśśabdalakṣaṇam . na cākārakeṇa śabdāntarakāriṇā vā smṛtijanakena vā saṃśayādhāyinā vā śabdena kiñcidupadiśyata iti nirvacanasavyapekṣāt upadeśagrahaṇādeva tannivṛttiḥ siddhā . mithyopadeśe tu rathyāpuruṣādivacasi viparītapratītikāriṇi prasaṅgo na nivartata iti tatpratikṣepārthamāptagrahaṇam . aitihye yathārthapratītihetāvāptānumānānna pramāṇāntaratvamiti . tasmādyathāśrutameva sūtraṃ śabdalakṣaṇārthaṃ yuktam .. aitihyasya ajñātapravaktṛkatvena āptopadeśarūpatvābhāvāt atiriktapramāṇatā'pattiḥ . sūtre tu catvāryeva pramāṇāni nirdiṣṭāni . tena gamyate āptapadaṃ na lakṣaṇaghaṭakamabhimataṃ sūtrakarturiti bhāvaḥ ..