Nyayasutra 6.6
Prakāśa of Keśava Miśra Tarkācārya 6.6
- Language
- Sanskrit
6.6
uddeśakramānurodhād viruddhalakṣaṇāya sūtram- "siddhānta ... viruddhaḥ" | viruddha iti lakṣyanirdeśaḥ | tadvirodhīti lakṣaṇam | taditi sādhyam tena sādhyavirodhivān sādhyāsahacāra1 iti yāvat | tāvanmātramanye sādhyāsahacarite'tivyāptimityata uktam-siddhāntamabhyupetyeti | siddhāntaḥ pakṣaḥ sarvatantrasiddhatvāt tamabhyupetya pratijñāya prayujyate iti yāvat | tena svasādhyābhāvavyāpto viruddha ityarthaḥ | udāharaṇaṃ ghaṭo nityaḥ kāryatvāt | sādhyavyāpakābhāvapratiyogitvaṃ viruddhatvamiti dik |
uddeśakramasaṅgṛtyā sūtram- “kālā...tītaḥ” | atītakālatvenoddeśe'pi paryāyāntareṇa kālātīta iti lakṣyanirdeśaḥ | kālātyayāpadiṣṭa iti lakṣaṇam | hetvapadeśasya hi sādhyasandehaviśiṣṭaḥ kālaḥ | yadāhuḥ [bhāṣyakārāḥ] nānupalabdhe na nirṇīte nyāyaḥ pravartata iti | tasyātyaye sati apadiṣṭo nirdiṣṭaḥ sa hi pramāṇato1 viparītanirṇayena2 sādhyasandehaviśiṣṭaṃ kālamatipatatīti bhavati kālātyayāpadiṣṭa iti sūtrārthaḥ | na caivaṃ siddhasādhanenātivyāptiḥ, virodhoddeśena3 dūṣakatvasya vivakṣitatvāt | lakṣaṇaṃ tu balavatpramāṇapramāpitasādhyābhāvavaddharmikatvam | sa cāyaṃ saṃkṣepāddaśavidha iti saṃkṣepaḥ |
[ chalaprakaraṇam 8|
[ chalalakṣaṇam ]
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit