Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 12.14

Nyāyasūtroddhāra 12.14

Language
Sanskrit

12.14

saṃśete'neneti saṃśayaḥ samānadharmo'samānadharmo vipratipattiśceti
taiḥ samā saṃśayasameti samākhyālabhyameva lakṣaṇamanūdyate | nityānityasādharmyāditi | nityānityeti sapakṣāvapakṣopalakṣaṇaṃ sādhamryāditi saṃśayakāraṇopalakṣaṇamajahatsvārthalakṣaṇayā avaśiṣṭamudāharaṇaparam | sādharmyādityanantaraṃ saṃśayāpādanamiti pūraṇīyam |
tathā ca saṃśayasāmagryekadeśamātrāt saṃśayaprasañjanaṃ saṃśayasamā | udāharaṇa eva sūtrākṣarārtho darśayate | tathā hi śabdo'nityaḥ kāryyatvāt ghaṭavadityukte sāmānye gotvādyai dṛṣṭānte ghaṭe caindriyakatve samāne vidyamāne, tasmāt samānadṛṣṭāntayoḥ sādhamryādaindriyakatvāt saṃśayasametyarthaḥ | yathā tvayā kāryyatvādanityatvanirṇayaḥ kriyate tathā mayā nityānityasādharmyādanityatvasaṃśaya āpādanīya iti bhāvaḥ |
evaṃ yathā kāryyatvādanityatvanirṇayastvayā kriyate tathā mayā nityānityavyāvṛttacchabdatvāt tvayi saṃśaya āpādanīyo vipratipatyā veti | evaṃ śabdo guṇa ujjvayogāt rūpavadityatra yathā tvayojjvayogād guṇatvanirṇayastathā mayā guṇāguṇasādharmyāt sākṣāt saṃbandhavedyatvād guṇatvasaṃśaya āpādanīya iti satpratipakṣadeśanābhāsā ceyam |
atrottaram—

Linked texts (1)