Nyayasutra 1.2.1
Anvīkṣānayatattvabodha 1.2.1
- Language
- Sanskrit
1.2.1
yadyapi yathāśrutaṃ sūtramagamakam; sādhamryavaidhamryasamādityasya vidheyasyoddeśyākāṅkṣāyāḥ, vākye ca kriyāpadamantareṇāparyavasyati, tadapekṣāyāḥ, taddharmopapatteriti viśeṣaṇapadasya viśeṣyākāṅkṣāyāśca sattvāt | yadvā 'pratyavasthānam' ityekavacanāntasyaiva viśeṣe'nvayaḥ | āvṛttyā ca vaidharmyasame'pyanvayaḥ | sādharmyeṇa vaidharmyeṇa copasaṃhāre 'sthāpanāyāṃ satyāṃ' iti viṣayanirdeśaḥ 1| tāvanmātrañca sarvajātisādhāraṇamiti sādharmyavaidharmyābhyāmityāvartanīyam | tathā ca sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānamiti labhyate | na ca sāmānyalakṣaṇasthaṃ tadapyanuvartanīyam | ananyagatyā tathā sthāpanāt | na ca mānāntareṇa tathā sthāpanāyāṃ jātyuttarāvyāptiḥ | kathāyāṃ sarveṣāmeva mānānāmatra mānacchāyayaivopanyāsa ityananyugamāt | upasaṃhāra ityeva viṣayanirdeśe sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthāne ityanvayaḥ | taddharmaviparyayopapatterityatra tacchabdena prāguktasādharmyavaidharmyaparāmarśo svarūpāsiddhideśanābhāse ime jātī syātām | vakṣyamāṇapaṃktyā ca satpratipakṣadeśanābhāse ime itye0 [va]| ityupasaṃhāra dharmopasthitasya sādhyasya parāmarśaḥ | evamapi taddharmaviparyayopapatteriti pañcamīnirdeśe bādhadeśanābhāse ime syātāmiti | tatpadaṃ ṣaṣṭhyantaṃ pramāṇāntarāt ma prati2......deśanābhāsatve jñāte sambandhatvena tādarthyasya ṣaṣṭhyābhidhānam | tādarthyena tu rūpeṇa tadabhidheyatve caturthyeva syāt | ṭīkāyāñca kṛti padapūraṇena ṣaṣṭhyeva dyotyate | na tu tādarthyavāci kṛtiśabdādhyāhāraḥ, gauravāt |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit