Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 1.4.1

Anvīkṣānayatattvabodha 1.4.1

Language
Sanskrit

1.4.1

iha yadyapi varṇyaṃ jñāpyam | tacca hetoḥ sādhyasya vā | nādyo hetāvanuvartanīyaṃ sādhyam, tena ca pratyavasthānamasambhavo[vi] | nāntyaḥ, sādhyasya sādhyāntarābhāvāt kena pratyavastheyam | ata eva sādhyasamāpi visadhnā1[visaṃsthulā] varṇyasamapunaruktā ca dharmiṇaḥ svaparasādhāraṇyābhāvāt | samapadānvayaścāvarṇyenājñāpyena ca pratyavasthānāsambhavaḥ | tathāpi varṇyāvarṇye [vikalpa] sādhyasameṣu bhāvapradhāno nirdeśaḥ | tatra kṛtyasya sādhutvāt | prakaraṇāvacchedakaikarūpalābhāya sarvapadārthapradhāno dvandvaḥ | tathāpyutkarṣādīnāṃ lakṣyapadatvāt sādhyadṛṣṭāntayordharmavikalpādityasya ca jātiṣaṭkasādhāraṇyenātivyāpakatvādenekalakṣaṇaparatayāpi tasya vyākhyāne prakaraṇopādhyaprāpterlakṣaṇaṃ kimāsāmiti cenna sasādhyāniruktyanantavaryaṃ2 viśeṣamāśritya sādhyadṛṣṭāntadharmavikalpānāṃ tattajjātilakṣaṇatvāt | [sa] sādhyārthamātrasyālakṣaṇatvāt | pakṣāvidyamānadharmasañjanāderjātyantare'pi sambhavāt | tatra dharmavikalpādityantena pañca lakṣaṇāni | tatsādhyatvāditi ṣaṣṭhamiti prāñcaḥ | ubhayamapi sarvatreti navdyāḥ | utkarṣasamādiṣvapyubhayasādhyatvāt | sādhyasamasyāpi sādhyadṛṣṭāntadharmavikalpādevotthānāt | ghaṭe dṛṣṭānte dṛṣṭā tatkṛtakatvādyathā.śabde sādhyamanityatvaṃ, tathā tatraiva tasya rūpasāhacaryamapyastīti tata eva rūpavattvamapyastu | nahyubhayoḥ sādhyatvena viśeṣo'stītyubhayasādhyatvenotkarṣādīnāmapyutthānāt |

Linked texts (1)