Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 1.3

Anvīkṣānayatattvabodha 1.3

Language
Sanskrit

1.3

gosiddhirgovyavahārasiddhi ryathā | gotvāttu niyatādevaṃ, na tu tadaniyatātsādhrakāt | gotvena vā sāsnādyupalakṣyata iti na sādhyāvaiśiṣṭyam | tathāhi sādharmyamātrādvaidharmyamātrādvā vyabhicāriṇo na sādhyasiddhiḥ | tadukte'pi sādharmyādinā pratighāte sādharmyādyanantaraṃ pratighātasambhavāditi | avyāghātakatvaṃ sādhāraṇatvam | duṣṭatvabījamasādhāraṇantu yuktāṅgahīnatvādyuktam | yadi ca dūṣaṇasāmarthyamidamiti na jānāti, tadā tadarthaṃ vākyaprayogo vyāhataḥ, jñānapūrvakatvāttasya | tajjñānañca tajjātīyatvādiliṅgadhījanyam | tasya pratidharmapratihatatvenāsādhakatvāditi tadādarage vyāghātaḥ | tadvaidhurye ca pravṛtcinivṛttirūpavyavahārasyāhutiḥ | na ca liṅgaṃ vināpi śabdāttadadhigatiḥ | sarvatra tadabhāvāt | kvacittu laiṅgikatvasyāvaśyavācyatvāt | api ca yadidaṃ vyāptimamapekṣya pratyavasthānaṃ tadanubhayānumatyā svānumatimātreṇa vā | nādyaḥ, vādinā sādharmyādimātrasya dūṣakatvānabhyupagamāt | nāntyaḥ, tvadukte 'pyevaṃbhūtasādharmyādipratighātasambhavāt | vādinā svānumatyā yatkiñciddadoṣābhidhānāpatteḥ | na ca tadapi duṣṭam, tadaduṣṭatve sthāpanāyāḥ samyakkālāpatteḥ' | kiñca tvaduktaṃ yadi dūṣakatvaniyataṃ tadā niyamagrāhakamāne'pyetaddoṣasambhavānna tanmānamiti virodhaḥ | athaitatsambhave'pi tanmānameva, sthāpanāpyevaṃ syādityuddeśyāsiddhiḥ | api ca sādharmyādipratihatatvamasādhakatvaniyatamupalabhya yadi pratyavatiṣṭhase, tadā hṛdi niyamo, vāci tadviparyaya iti vāṅmanasorvisaṃvādaḥ | na cetaḥ punarapi vākyaprayogo vyāhata iti |
5|
atha vaicitryātmakavikalpānāṃ sādharmyādinirūpyatvāt sādhyadṛṣṭāntadharmavikalpajāti[?]prabhava[utkarṣasamādi]jātiṣaṭkaprakaraṇam | tallakṣaṇāya sūtram—
]rityādi pratyuttarasūtrapraṇayanāt | pareṇa jātau prayuktāyāṃ saduttareṇaivoddhāraḥ kartavyaḥ | tathā ca kathācchalaṃ vyavatiṣṭhate, anyathā ca tanneti pradarśanārthaṃ kathābhāsaprakaraṇam | asaduttaranirūpyatvāt saṅgatiḥ |

Linked texts (1)