Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 1.32-2

Nyāyabhāṣya (complete text) 1.32-2

Language
Sanskrit

1.32-2

daśāvayavāneke nauyayikā vākye sa*cakṣatekh jijñāsā saṃśayaḥ śakyaprāptiḥ prayojanaṃ saṃśayavyudāsa iti| te kasmānnocyanta iti? tatrāpratīyamāne'rthe pratyayārthasya pravartikā jijñāsā| apratīyamānamarthaṃ kasmājjijñāsate? taṃ tattvato jñātaṃ hāsyāmi vopādāsya upekṣiṣye veti| tā etā hānopādānopekṣābuddhayastattvajñānasyārthaḥ tadarthamayaṃ jijñāsate| sā khalviyamasādhanam arthasyeti| jijñāsādhikaṣṭhānaṃ saṃśayaśca vyāhatadharmopasaṅghātāt tatvajñāne pratyāsannaḥ| vyāhatorhi dharmayoranyatarattattvaṃ bhavitumarhatīti| sa pṛthagupadiṣṭo'pyasādhanamarthasyeti| pramātuḥ pramāṇāni prameyādhigamārthāni, sā śakyaprāptirna sādhakasya vākyasya bhāgena yujyate pratijñādivaditi| prayojanaṃ tattvāvadhāraṇamarthasādhakasya vākyasya phalaṃ naikadeśa iti| saṃśayavyudāsaḥ pratipakṣopavarṇanaṃ tatpratiṣedhena tattvajñānābhyanujñānārtham, na tvayaṃ sādhakavākyaikadeśa iti| prakaraṇe tu jijñādaya samarthā avadhāraṇīyārthopakārāt| tattvāṃrthasādhakabhāvāttu pratijñādayaḥ sādhakavāṃkyasya bhāgā ekadeśā avayavā iti ||