Commentary on the Nyāyasūtra 1.4.p9
Nyāyabhāṣya (complete text) 1.4.p9
- Language
- Sanskrit
1.4.p9
dūrāccakṣuṣā hyayamarthaṃ paśyannāvadhārayati dhūma iti vā reṇuriti vā| tadetadindriyārthasannikarṣotpannamanavadhāraṇajñānaṃ pratyakṣaṃ prasajyata ityata āha--vyavasāyātmakamiti| na caitanmantavyam--ātmamanaḥ sannikarṣajamevānavadhāraṇajñānamiti| kiṃ tarhi? cakṣuṣā hyayamarthaṃ paśyannāvadhārayati, yathā cendriyeṇa upalabdhamartha manasopalabhate, evamindriyeṇānavadhārayanmanasā nāvadhārayati| yacca tadindriyānavadhāraṇapūrvakaṃ manasānavadhāraṇaṃ tadviśeṣāpekṣaṃ vimarśemātraṃ saṃśayaḥ, na pūrvamiti| sarvatra ca pratyakṣaviṣaye jñāturindriyeṇa vyavasāyaḥ, paścānmanasānuvyavasāyaḥ, upahatendriyāṇāmanuvyavasāyābhāvāditi||