Commentary on the Nyāyasūtra 1.40.p2
Nyāyabhāṣya (complete text) 1.40.p2
- Language
- Sanskrit
1.40.p2
tatra nidarśanam, yo'yaṃ jñātā jñātavyamarthaṃ jānīte, taṃ tattvato jānīyeti jijñāsā| sa kimutpattidharmako'nutpattidharmakaṃ iti vimarśaḥ| vimṛśyamāne'vijñātatattve'rthe yasya dharmasyābhyanujñākāraṇamupapadyate, tamanujānāti| yadyayamanutpattidharmakaḥ tataḥ svakṛtasya karmaṇaḥ phalamanubhavati jñātā| duḥkhajanmapravṛttidoṣamithyājñānānāmuttaramuttaraṃ pūrvasya pūrvasya kāraṇam, uttarottarāpāye ca tadanantarābhāvādapavarga iti syātāṃ saṃsārāpavargau| utpattidharmake jñātari punarna syātām| utpannaḥ khalu jñātā dehendriyaviṣayabuddhivedanābhiḥ saṃbadhyata iti nāsyedaṃ svakṛtasya karmaṇaḥ phalam| utpannaśca bhūtvā na bhavatīti, tasyāvidyamānasya niruddhasya vā svakṛtakarmaṇaḥ phalopabhogo nāsti, tadevamekasyānekaśarīrayogaḥ śarīraviyogaścātyantaṃ na syāditi, yatra kāraṇamanupapadyamānaṃ paśyati, tannānujānāti| so'yamevaṃlakṣaṇa ūhastarka