Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 1.41.p3

Nyāyabhāṣya (complete text) 1.41.p3

Language
Sanskrit

1.41.p3

ubhābhyāmevārthāvadhāraṇamityāha| kayā yuktyā? ekasya saṃbhavo dvitīyasyāsambhavaḥ| tāvetau sambhavāsambhavau vimarśaṃ saha nivarttayata ubhayasambhave| ubhayāsambhave tvanivṛtto nimarśa iti| vimṛśyeti vimarśaṃ kṛtvā| so'yaṃ vimarśaḥ pakṣapratipakṣāvavadyotya nyāyaṃ pravartayatītyupādīyata iti| etacca viruddhayorekadharmisthayorbodhavyam| yatra tu dharmisāmānyagatau viruddhau dharmau hetutaḥ sambhavataḥ tatra samuccayaḥ, hetuto'rthasya tathābhāvopapatteḥ| yathā kriyāvad dravyamiti lakṣaṇavacane yasya dravyasya kriyāyogo hetutaḥ saṃbhavati tat kriyāvat, yasya na saṃbhavati tadakriyamiti| ekadharmisthāyośca viruddhayoḥ dharmayorayugapadbhāvavinoḥ kālavikalpaḥ, yathā tadeva dravyaṃ kriyāyuktaṃ kriyāvat, anutpannoparatakriyaṃ punarakriyamiti||