Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.13.p16

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.13.p16

Language
Sanskrit

11.13.p16

vivṛṇoti---tathārthasyeti| arthagatirapi tridhā| utpādamātraṃ vā, trailokyavilakṣaṇotpādo vā, sabhāgasantānabhedotpādo veti| tatra dvayaṃ dūṣayatītyāha---dūṣaṇāntaramiti| tṛtīyamutthāpayatītyāha---śaṅkata iti| dṛṣṭisṛṣṭiviṣaye hi kasmiścid ghaṭa iti vyavahāraḥ| sa cedanayā vacobhaḍgyātiriktaḥ samarthitaḥ, siddhaṃ naḥ samīhitamityāha---anyatva iti| ananyatve vyarthābhidhānamiti| tathā sati hi rūpaparamāṇavaḥ sparśaparamāṇavaścetyeva| te ca kathamapyutpadyantām, na kadācidapi dvīndriyagrāhyāḥ| samudāyaśca durūpapādaḥ| tathā ca dṛṣṭisṛṣṭiviṣayo naikaḥ samarthitaḥ syāt| ato niṣprayojanamuttarābhidhānamityarthaḥ| śaṅkata ityādi| yadyapi kṣaṇikaparamāṇurūpe dravye na kaścid vicāravirodhaḥ, tathāpi sthirāvayavyabhiprāyeṇa śaḍkā| so'pi hyasmākaṃ prasādhya iti| ata evāha---ekānekavicārāsahatvāditi| asanta iti upalakṣaṇam| bāhyānanurodhijñānākārarūpā ityapi draṣṭavyam| bījamiti||