Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.2.p9

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.2.p9

Language
Sanskrit

11.2.p9

nanvevaṃrūpaṃ kāraṇatvaṃ tajjātīyasya samāmanyato'numīyeta prativyakti vā? na tāvat prativyakti, taduttarakāryābhāve'pi kāsāi*cad vināśadarśanāt| tajjātīyasya tu prāgeva sāmānyato'vadhāritam| tadiha smaryata ityāśaḍkyāha--na ca tajjātīyasyeti| yathā yo yo dhūmaḥ so'gnimāniti sāmānyato'vadhāraṇe'pi eṣa dhūmo'gnimāniti navādhāritam| tathedamudakaṃ pipāsopaśamananimittamityanavadhṛtabhevāvadhāryata ityarthaḥ| na ca kvacit kāryamakṛtvaiva vinaṣṭe vyabhicāraḥ, sati sahakārisākalye kuryāditi sādhyatvāt, tasya ca sahakāryasākalyaprayuktakāryābhāvavattvarūpasya tatrāpi bhāvāditi| tasmād yā nobhayaprayatnaprasavahetuḥ sopekṣābuddhiḥ tṛtīyeti viṣayabhedād buddhibhedaḥ| sa ca sukhaheturduḥkhaheturataddhetuśceti trividha iti suvyaktamityarthaḥ||