Commentary on the Nyāyasūtra 11.33.p9
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.33.p9
- Language
- Sanskrit
11.33.p9
vacanapadamasūtrasthameva ṭīkākṛtā svayamupanīyavirodhātivyāptī kutaḥ śaṃkite iti śaṃkā nivartate| nanu tathāpyupanaye prasaṅga ityata āha---upanayādapīti| sādhyasādhanavacanamityatra hi sādhanatvaviśiṣṭārthavacanam ityartho gamyate| na copanayaḥ| koṣṭhagatyā tathābhūtārthagocaro'pi tathābhūtamabhidhatte, sādhanatvābhivya*jakavibhaktiviśeṣaśūnyatvāt| ataeva kuta ityākāṃkṣā| tathācāyaṃ kṛtaka ityasmānna nivartate, api tu kṛtakatvādityasmādeva| tarhi kiṃbhūtamupanayāt pratīyata ityata āha---kiṃ tviti| svaniṣṭhaṃ sādhanatvādidharmarahitam| kutaḥ? prātipadikārthapradhānatayā| tatparatayā tāvanmātrābhidhāyakavibhaktimataḥ prayuktatvāditi śeṣaḥ| etaduktaṃ bhavati, na hi hetuvadupanayo'pi kuta ityākāṃkṣāyā pravartate, api tūdāharaṇena vyāptau pradarśitāyām| bhavatu tāvadetat, tathāpi prakṛto vivādaviṣayaḥ kiṃ vyāptadharmaviśiṣṭo na vetyapekṣāyāṃ sā ca tathā cāyaṃ kṛtaka ityanenaiva paraṃ nivartyate, na tu kṛtakatvādityanena| tasmānna hetūpanayayorarthato rūpataḥ prayojanato vā saṃkara ityarthaḥ||