Commentary on the Nyāyasūtra 11.34.p8
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.34.p8
- Language
- Sanskrit
11.34.p8
ceti| īśvarānumāna iva pakṣadharmatāvalenaiva vivakṣito viśeṣaḥ setsyatītyarthaḥ| nanvanvayinā viśeṣaṃ sādhayatā kevalavyatirekiṇaḥ kiṃ khaṇḍitam, yenāyaṃ tasmin sambhavatyevodāste, khaṇḍane vā, atha tenaiva viparyayasyāpi vaktuṃ sukaratvādityata āha---ṛjumārgeṇeti| vyāptirhi siddhimārgaḥ| tasyāparivarta eva ṛjutvam, parivartastaṃ vakratetyarthaḥ pariharati---kāraṇamātrasyeti| uktamatra yathāsminnarthe pakṣadharmatā na prabhavati| ābhiprāyikohyarthastadgocaraḥ| sa cābhiprāyeṇa vyāpyate, yatsiddhimanyareṇa śabdārthaḥ pratyetuṃ na śakyate| na ca dravyāṣṭakātiriktamapratītya teṣāṃ samavāyikāraṇameva pratyetuṃ na śakyate| na hīcchādīn prati pṛthivyāḥ samavāyikāraṇatve teṣāṃ tadvattā abhidhīyamānā virudhyate| yathā dvyaṇukādikāraṇajñāne teṣāṃ paridṛṣṭasāmarthyakārakaprayoktṛlakṣaṇakartṛpūrvakatvaṃ śabdopāttamityarthaḥ||