Commentary on the Nyāyasūtra 11.37.p2
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.37.p2
- Language
- Sanskrit
11.37.p2
savyākhyānaṃ parivartitapadam| udāharaṇaṃ vipakṣodāharaṇam| yadyapyataddharmabhāvitvāt sādhyavaidharmyavān dṛṣṭānta udāharaṇamiti vyatyayo yujyate, tathāpyārjavānurodhād yathāśruti vyācaṣṭe---sātmakatayeti| ataeva padāni vibhajya saṃkalitamarthamāha---etaduktaṃ bhavatīti| atrāpi sādhyasādhanobhayāvyāvṛttā āśrayavikalaśceti| arthadvārakamābhāsacatuṣṭayaṃ vyudastam, yathā nityaḥ śabdaḥ śrāvaṇatvāt| yat punarna nityaṃ tadaśrāvaṇaṃ dṛṣṭam, yathākāśam, yathā dhvaniḥ, yathā śabdatvam, yathā śaśaviṣāṇamiti| śabdadvārakaṃ ca dvayamanupadarśitavyāvṛttikam, viparyayopadarśitavyāvṛttikaṃ ceti| yathā nedaṃ nirātmakaṃ jīvaccharīramicchādimattvāt, ghaṭavaditi| yat punaricchādimanna bhavati, tannirātmakaṃ thā ghaṭa iti ceti| sūtrasthaśceti| samuccaye svarūpasamuccaye| na kevalaṃ sādhyasādharmyāt taddharmabhāvī dṛṣṭānta udāharaṇam, api tu tadviparyayād viparītaṃ cetyarthaḥ| na punarviṣayasamuccaye| ekasmin viṣaye nirapekṣatvasāpekṣtvābhyāṃ vṛttirvikalpasamuccayau| na caivamatra| kutaḥ vyatirekiviṣayatvād