Commentary on the Nyāyasūtra 11.p102

11.p102

prāmāṇyāvadhāraṇasya vyāptismaraṇasāhityameveti tasyāpi bījaṃ samuccinoti--śreyohetutānumānanimittavyāptigrahaṇaṃ ceti| tābhyāṃ vineti| svarūpaniścayaśreyohetutānumānābhyāṃ vinetyarthaḥ| vyāptigrahaṇānantarye'pi tatphalasyaivānumānasya yogyatayā prakrāntatvāt| imameva vārtikārthaṃ pariśodhayan sphuṭayati--tadidamuktamiti| niścayānumāne na prāmāṇyāvadhāraṇānumānabījabhūtavyāptigrahaṇābhyāṃ vinā| te ca na pravṛttyā vinā| pravṛttiśca na niścayānumānābhyāṃ vinetyākṣepasaṃkṣapaḥ| iha ca dvidhā pravṛttiḥ, aihikaphalāāmuṣmikaphalā ca| tatrāmuṣmikaphalā prāmāṇyāvadhāraṇapūrvikaiva| aihikaphalā tu apekṣitopāyatājñānamātrādhīnā arthaniścayamapi nāpekṣate, prāgeva pramāṇasrūpajñānam| kutastarāṃ tadviniścayam? yatrāpi pravṛtteḥ prāgeva pramāṇatattvaviniścayaḥ, tatrāpyasau svahetubalādāyato na pravṛttiṃ prati prayojakaḥ, anyathaikāntikavijayāniścaye prāmāṇyākṣepaka eva vijigīṣuḥ kathāyāṃ na pravarteta||