Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.p36

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p36

Language
Sanskrit

11.p36

nanvidindrayādīnāmajñāyamānānāmeva svaviṣayaparicchedajanakatvaṃ paśyannapi kathamevaṃ brūyādityata āha--na hīti| pramāṇatvenājñāyamānaṃ pramāṇaṃ svaviṣayaṃ paricchinatti, na tvavadhārayati| tacceha vivakṣitamityarthaḥ| kimiti nāvadhārayati? na hindriyamajñāyamānamaniścayākārameva jñānaṃ janayatītyata āha--tāvanmātrasyeti| yadyapi niścayākārameva jñānamādhatte tathāpi tathābhūtasyaiva bhūyo bhūyaḥ prameyaviraholabdherviśeṣānupalabdheśca saṃdehastadavaskandatītyarthaḥ| tatkiṃ kvacidapyavadhāraṇaṃ nāstyeva? tathā sati toyamevedamityādiko laukikaḥ pratyayaḥ, tathā pūrvapakṣiṇaḥ kvacidapi viniścayo nāstyevetyādikaścābhimāno viruddhyetetyata āha--api tviti| yadi kvacit prameyatattvāvadhāraṇaṃ paramārthaḥ, tadā pramāṇatattvāvadhāraṇadvāreṇaiva| pramārāntareṇa tu bhavanna pāramārthikamityarthaḥ| bodhakatvaṃ bodhajanakatvaṃ bodhajananāvacchinnā satteti yāvat| avyabhicāritvamaviparītānubhavajanakatvamaviparītānubhavajananāvacchinnā satteti yāvat| evaṃ copadhidvayāvacchinnāyāḥ sattāyā upādhibhedād bhinnāyā ivaikasminnarthe samavāyaḥ kṛtakatvānityatvayoriva na viruddhaḥ| tenāvyabhicāritvena jñāyamāneneti śeṣaḥ| pramāṇyāvadhāraṇaṃ tarhi kkopayujyata ityata āha--tadeva hīti||

Linked texts (2)