Commentary on the Nyāyasūtra 11.p61
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p61
- Language
- Sanskrit
11.p61
nanvasaṃdigdhasyāpi saṃdigdhīkaraṇe kimasya prayojanamityata āha--asaṃdigdho'pīti| tathā ca pramātaṇāṃ sāpekṣāṇāmiti śeṣaḥ| te'bhī durlalitāḥ śiṣyā yadi mokṣādāvapi indriyādyapekṣante, tadā kathaṃ pratipādyā ityato vārtikaṃ pūrayati--ki*caditi| dṛṣṭaprayojanopayoginaṃ pratyakṣopalabhyamānamityarthaḥ| dṛṣṭaprayojanopayoginamevānumeyaṃ jijñāsava ityuttaratrāpi pūraṇīyamityāha--evamuttaramapīti| nanvetāvatāpi jijñāsava ityuttaratrāpi pūraṇīyamityāha--evamuttaramapīti| nanvetāvatāpi sāpekṣā anenaiva śāstreṇa pratipādyāḥ pratyakṣānumānābhyāṃ ceti parasparavyāhatamityata āha--ayamabhisandhiriti| paramapuruṣārthasādhanaṃ tu jijñāsava iti śeṣe nyāyeneti śeṣaḥ| iha yadyapi sukhaṃ dṛṣṭameva vidhāyakapramāṇagocara eva ahitanivṛttiradṛṣṭaiva niṣedhakapramāṇagocara eveti yathāsaṃkhyamapi saṃbhavati| tathāpi śreyaḥ punaḥ sukhamahitanivṛttiśceti ato na kii*cadadhikamuktaṃ bhavatīti pramāṇāviśeṣasaṃbandhakathanameva param| na ca tenedānīmasti prayojanam| na cābhimataśreyoviśeṣanirdhāraṇe kartavye vidhiniṣedhagocaratvopavarṇanamupayujyata ityabhisaṃdhāyānyathā vyācaṣṭe--tatrāpīti| tacchreyaḥ sukhamahitanivṛttiśceti tacchabdena dvayamapi śreyastvena parāmṛśyata ityarthaḥ| yathāsaṃkhyaṃ śaḍkāṃ nivārayati--na vyāsajyeti| dṛṣṭaṃ sukhamityatra