Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 16.p5.7

Nyāyabhāṣya (complete text) 16.p5.7

Language
Sanskrit

16.p5.7

"yā brahmāṇaṃ vidadhāti pūrvaṃ yo vai vedāṃśca prahiṇoti tasmai|" "vācāvirūpanityayā""pūrve pūrvebhyo vaca etadūcuḥ" "ajān ha vai praśnīṃstapasyamānāt brahma svayaṃ bhyabhyāna rṣat ta ṛṣayobhavan tadṛṣīṇāmṛṣitvam" "anādinidhanā hyeṣā vāgutsṛṣṭā svayaṃbhuvā" "vyasya vedaṃ sanātanam" ityādibhirīśvarasyāpyanīśvaravadvedapravartanamātrasiddheḥ kutaśca sargapralayasiddhiḥ ? viśvasantatiratyantamucchidyate, santatitvāt, pradīpasantativat| viśvasantānoyaṃ dṛśyasantānahīnaiḥ samavāyibhirārabdhaḥ, santānatvāt, āraṇeyāgnisantānavat| vartamānabrahmāṇḍaparamāṇavaḥ pūrvamutpāditasajātīyasantānāntarāḥ, nityatve sati tadārambhakatvāt, pradīpaparamāṇuvat| parvatā api cūrṇībhaviṣyanti, avayavitvāt, ghaṭavat| samudrā api śoṣamupayāsyanti, jalāśayatvāt, palvalavat ityādyanumānataḥ, iti cenna, keṣāṃ cinnityasaṃsārapakṣe prathamasya hetostathā tatpratipādakairāgamairaṃśato bādhaḥ, tadvahiṣkāre ca anaikāntaḥ; sarveṣāṃ ca śrutiśatasiddhairnityavibhūtiniṣṭhairīśvaranityavigrahādibhistaistairanekāntaḥ| na ca tatpakṣīkāraḥ, bādhāsiddhyoranyatarāpātāt| pratiprayogāśca---gaṇitaviśeṣādisiddhadvipārārdhasaṃkhyāpūrvottarakālo na lokaśūnyaḥ, kālatvāt, adyatanakālavat, ityādayaḥ svayamūhyāḥ || nyā. pa. śa. 25 vipakṣe bādhakaṃ na samyagdṛśyate| yaccāgamānugraha eṣāṃ balamityabhimatam, tadāgamapramāṇatvopajīvanam, tathā cāgamata eva pralayādisiddhiḥ| tataścāgamādevāgamanityatvaṃ siddham| uktaṃ ca prajñāparitrāṇe--- "vedataḥ pauruṣeyatvaśaṅkā vede na śāmyati| hetvantarasamudbhūtā hetvantaranivāritā ||" iti|

Linked texts (1)