Commentary on the Nyāyasūtra 16.p5.8
Nyāyabhāṣya (complete text) 16.p5.8
- Language
- Sanskrit
16.p5.8
sargādau vedaparigrahaprakāraścaivamupapāditaḥ--- "vyavahārijanābhāvādgirāṃ vyutpattyasaṃbhavāt| vedārtho naiva śakyeta boddhuṃ tasyeti cenna tat || bahavaḥ saṃbhavantyeva śabdārthavyavahāriṇaḥ| muktādyā īśituryadvā bahurūpaparigrahāt || prācyavijñānasaṃskārānuvṛttyā vāsya vedhasaḥ| sarvaśabdārthavijñānaṃ suptotthitavadudbhavet || na garbhavāsasteṣāṃ na vayovasthādayopi ca| sarvavijñānasaṃpannāḥ sṛṣṭāsta iti vedadhīḥ || ’yo brahmaṇa’miti śratyā sṛṣṭvā brahmāṇamīśvaraḥ| asmai vedānadatteti pratītirna udeti hi || śabdārthavedine vedapradānaṃ sārthakaṃ bhavet| anyathā vyarthamityarthāpattyā śabdārthaveditā ||" iti || nyā. pa. śa. 26 sūtrakāṇḍamantrakṛttvajanmādivākyānāmapi prathamadraṣṭṛtvasmartṛtvasaṃpradāyapravartanādibhireva nirvāhaḥ| idamapyāgamānurodhādeva siddham| "svayaṃbhvabhyānarṣat" ityādi hi śrūyate| prajāpatiniyogācca tadāhitamahimāno maharṣayonadhītāneva vedabhāgān paśyanti| tannniyogaśca tattadṛṣikatvenānusandhānādeḥ karmaupayikatvāt| teṣāmapi pravāhānāditvānnānityasaṃyogādidoṣaḥ| "yadvai kiṃca manuravadat" ityādau pravāhānāditvaṃ parairuktam; tadupākhyānāntarādiṣvapi tulyam| uktaṃ ca bhagavatā vyāsena--- "yugāntentarhitān vedān setihāsān maharṣayaḥ| lebhire tapasā pūrvamanujñātāḥ svayaṃbhuvā ||" iti || itihāsotra tattadvṛttāntaḥ| uktaṃ ca tenaiva dharmaśāstrepi--- "dharmamūlaṃ vedamāhurgrantharāśimakṛtrimam| tadvidāṃ smṛtiśīle ca sādhvācāraṃ manaḥpriyam||" iti| śākhāpraṇayanaṃ ca dvāparānte bhāvipuruṣaśaktiparikṣayādvedavṛkṣaikadeśoddharaṇam|
Linked texts (1)
- Nyāyapariśuddhi — Vedāntadeśika, Sanskrit