Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.12
Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.12
- Language
- Sanskrit
28.p3.12
upetya paramāṇoravayavānna tadvibhāgasyākāśaṃ kāraṇamiti ākāśavyatibhedādityākāśahetukaṃ vyatibhedaṃ vibhāgamāha| na cākāśaṃ vibhajyamānayordravyāntarayorvibhāgasya kāraṇamapi tu karmetyarthaḥ| sarvato'vyavahitasya yasya madhye avayavā na santīti tatsupiramiti| sarvato 'vyavahitaspaya nirantarasyāvayavinaḥ svāvayavadvāreṇa| etaduktaṃ bhavati| yasyāvayavāḥ parito nirantaramavasthitā madhye ca na santi tatsuṣiramiti| yanmūrtimattena sarveṇasambadhyate| mūrtimatā sarveṇa sambaddhattvaṃ sarvatatvaṃ vadato vārtikakārasyājasaṃyogasyābhyupagamaḥ prauḍhivādatayeti lakṣyate || 18 || 19 || 20 || nyā. sū. || 4 || 2 || 22 || syādetat ākāśaṃ cetsarvagataṃ tato mūrtimatāṃ dravyāṇāṃ tena pratibandhādgaterāvaraṇaṃ vyūhāntarāpādanaṃ ca jalaughasyeva nāvādinā bhavenna cāsti, tasmānna sarvagatamityata āha| avyūhāviṣṭambhavibhutvāni cākāśadharmāḥ (sū. 22)|| yata evāvyūhāviṣṭambhāvata evāpratyūhaṃ vibhutvamasyetyarthaḥ || 22 || nyā. sū. || 4 || 2 || 23 || punaḥ śūnyatāvādī pratyavatiṣṭhate| mūrttimatāṃva ca saṃsthānopapatteravayavasadbhāvaḥ (sū. 23)|| castvarthaḥ siddhāntaṃ nivarttayati| yadyapi mūrtimatāmiti saṃbandhitvamātreṇopāttaṃ sūtraṃ tathā'pi hetupadatayā vārtikakārovyācaṣṭe| sāvayavāḥ paramāṇavomūrttimattvād ghaṭādivaditi| (513|19) prayogāntaramāha saṃsthānavattvāditi || 23 || nyā. sū. || 4 || 2 || 24 || sūtrāntaramanuvṛttisahitaṃ paṭhati| saṃyogopapatteśca (sū0 24)|| iti| paunaruktyaṃ deśayati| nanvidamiti (514|4) pariharati| na caritārthamiti|