Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.6
Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.6
- Language
- Sanskrit
28.p3.6
avayavā avayavinīti| (503|10) ekadravyaścāvayavaḥ prāpnoti| kutaḥ ekāvayavivṛttitvāt| bhavatu ko doṣa ityata āha| na caikadravyaṃ dravyamavinaśyadādhāramasti| kṛtakasya nityatvaprasaṅgāditi śeṣaḥ| avayavyekadeśeneti| avayavino ya ekadeśāstenāvayavo 'vayavini varttataityarthaḥ| na hyasyāvayavino'nye avayaveṣu ekadeśā avayavāḥ santīti ekenāvayavenārabhyataiti satatotpattiprasaṅgaḥ| saṃyogāya kila caramabhāvine avayavavyāpārastannimittāni cāpekṣyante| ekadravyasyotpattiṃ prati na saṃyogāpekṣeti yāvadavayavamavayavyutpadyetetyavayavyanavaruddho na kadācidavayavo dṛśyetetyarthaḥ || 7 || 8 || nyā. sū. || 4 || 2 || 9 || avayavyatirekeṇa varttamāno 'vayavyupalabhyeta na cāsyādhārāntamupalabhyate dṛśyamānaścāvayavo nādhikaraṇamasyeti bhavataiva vādinā 'bhyupagatamityabhiprāyeṇāha| nityaśca syāt || 9 || nyā. sū. || 4 || 2 || 10 || yastu manyate avayavānāṃ dharmamātramavayavī na tvavayavebhyo 'tyantaṃ bhinno 'bhinno vā bhinnatve gavāśvavadvarmadharmibhāvānupapatteḥ| abhede'pi dharmirūpavattadanupapatteśca| tasmātkathaṃ cidbhinno 'bhinnaśca kathaṃ ciddharmamātramavayavānāmamayavīti taṃ pratyāha| na cāvayavyavayavāḥ (sū. 10)|| na tāvadbhedābhedau parasparābhāvātmānāvekatra samaveta ityuktam| nāpyātyantike'bhede dharmadharmibhāvaḥ tasmādyathā ''tyantikabhede 'pi keṣāṃcideva kāryakāraṇabhāvaḥ tathā keṣāṃ cideva dharmadharmibhāva ityeṣitavyam| tathā ca dūṣaṇamityarthaḥ| avayavī caikadeśenāvayave varttataiti avayavasamūhamātramavayavī prāpnotīti| asyāyamaryaḥ|