Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.9

Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.9

Language
Sanskrit

28.p3.9

(507|1) na tāvadanekapadaparyāyaścitraśabdo'nekaṃ citramityaneka pradena sāmānādhikaraṇyaṃ pratipattumarhvati| paryāyaśabdānāṃ sahaprayogānupapatteḥ dṛśyate tu prayogo 'nekaṃ citramiti| tasmādyathā śuklāni nānā tathā citrāṇi nānetyabhyupetavyam| tathā caikaṃ śuklamanabhyupagacchato yathā śuklanānātvābhyupagamo hīyate evamevaikaṃ citramanabhyupagacchataścitranātvābhyupagamo hīyatahatyarthaḥ| śaṅkāntaramāha| athānekamacatrimiti| nirākraroti| evamapīti| śaṅkate| athācitrāṇīti| pariharati evaṃ ca na kiṃ ciditi| iṣyataevāsmābhiryathā 'vayavasamavetaiḥ sitaharitalohitādibhirasamavāyikāraṇairavayavini citraṃ rūpamārabhyataiti| deśayati puṭāntara iti| puṭāntaraṃ pārśvāntaram| pariharati| bhavataivedemuktamiti| eko'pi guṇa ārabhataiti matvā śaṅkate| citrapratyayastatreti| samādhate na prasakta iti| nanu yaccitrācitrābhyāmārabdhamavayavino rūpaṃ tadapi pītādivanniddiṃśyatāṃ na ca śakya nirddeṣṭuṃ tasmānnāstītyata āha| etāvaditi| anirvācyamapyanubhūyamānamaśakyāpahūvam| yathekṣukṣarīrādīnāṃ mādharyasyāntaraṃ mahadityarthaḥ| na tāvadavayavarūpādayavavino grahaṇaṃ yuktamiti| na dravyāntararūpeṇa dravyāntare cākṣuṣatvaṃ dṛṣṭaṃ na khalu pṛthivyādirūpeṇa vāyuścākṣuṣa ityarthaḥ| prakṛtamupasaṃharati| tasmāditi| avikalpitā avicāritā ityarthaḥ (508|5) || 12 || nyā. sū. || 4 || 2 || 13 || 14 || sarvāgrahaṇamavayavyasiddheriti atra pratyavasthitaḥ pūrvapakṣī athedamāheti| keśasamūhe taimirikopalabdhivattadupalabdherityādisūtrabhāṣyavārtikāni pūrvapakṣasiddhāntayoratirohitārthāni || 13 || 14 ||