Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 40.6

Text of the Tokyo Indology Student Team 40.6

Language
Sanskrit

40.6

asati hetau kasya sādhanabhāvaḥ pradarśyeta/ udāharaṇe sādhye ca kasyopasaṃhāraḥ syāt kasya cāpadeśāt pratijñāyāḥ punarvacanaṃ nigamanaṃ syād iti/ asaty udāharaṇe kena sādharmyaṃ vaidharmyaṃ vā sādhyasādhanam upādīyeta, kasya vā sādharmyavaśād upasaṃhāraḥ pravarteta/ upanayaṃ cāntareṇa sādhye 'nupasaṃhṛtaḥ sādhako dharmo nārthaṃ sādhayet/ nigamanābhāve cānabhiyuktasambandhānāṃ pratijñādīnām ekārthena pravartanaṃ tatheti pratipādanaṃ kasyeti/
athāvayavārthaḥ --- sādhyasya dharmasya dharmiṇā sambandhopādānaṃ pratijñārthaḥ/ udāharaṇena samānasya viparītasya vā sādhyasya dharmasya sādhakabhāvavacanaṃ hetvarthaḥ/ dharmayoḥ sādhyasādhanabhāvapradarśanam ekatrodāharaṇārthaḥ/ sādhanabhūtasya dharmasya sādhyena dharmeṇa sāmānādhikaraṇyopapādanam upanayārthaḥ/ udāharaṇasthayor dharmayoḥ sādhyasādhanabhāvopapattau sādhye viparītaprasaṅgapratiṣedhārthaṃ nigamanam/ nacaitasyāṃ hetūdāharaṇapariśuddhau satyāṃ sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānasya vikalyāj jātinigrahasthānabahutvaṃ prakramate/ avyavasthāpya khalu dharmayoḥ sādhyasādhanabhāvam udāharaṇe jātivādī pratyavatiṣṭhate/ vyavasthite tu khalu dharmayoḥ sādhyasādhanabhāve dṛṣṭāntasthe gṛhyamāṇe sādhanabhūtasya dharmasya hetutvenopādānaṃ na sādharmyamātrasya na vaidharmyamātrasya veti// 39 //