Nyayasutra 1.41
Nyāyasūtravṛtti 1.41
- Language
- Sanskrit
1.41
jalpaviśeṣe nātivyāptiḥ tatra ca nigrahasthānaviśeṣaniyamārthaṃ siddhāntetyādiviśeṣaṇadvayaṃ anye tu tadapi lakṣaṇaghaṭakameva tadarthaśca tāvanmātranigrahasthānayogyatvaṃ tāvadatiriktanigrahasthānopanyāsāyogyatvaṃ vā nigrahasthānaṃ pratijñāhā nyāyādīnāmekaṃ dhṛtvā tadupanyāsāyogyatvamiti niṣkarṣaḥ tenoktajalpaviśeṣavāraṇamityāhuḥ siddhāntāviruddhatyanenāpasiddhāntodbhāvanaṃ pañcāvayavopapannatyanena nyūnādhikodbhāvane avayavābhāsasya dṛṣṭāntāsiddhādeścodbhāvanaṃ pramāṇetyanena ca pramāṇābhāsatvena hetvābhāsānāṃ tarkābhāsasya copanyāso niyamyate tathācātra hetvābhāsanyūnādhikapasiddhāntarūpanigrahasthānacatuṣṭayodbhāvanamiti vadanti vastutastu vādasya vītarāgakathātvena tattvanirṇayasyoddeśyatayā puruṣadoṣāsyāvijñātārthāderiva nyūnādhikayorapi nodbhāvanamucitamataeva pañcāvayavāvaśyakatvamapi bhāṣyakāronānumaṃne hetvābhāsādyudbhāvanenāpi ca tadaiva kathāvicchedoyadi hetvantareṇāpi sādhayituṃ na śakyate itarathātu taddhetoreva duṣṭatvaṃ ityañca pañcāvayavopapannaiti prāyikatvābhiprāyeṇeti tattvaṃ vādādhikāriṇastu tattvabubhutsavaḥ prakṛtoktikāḥ avipralambhakāḥ yathākālasphūrttikā anākṣepakayuktisiddhapratyatāraḥ anuvidheyastheyaḥ sabhyaguruṣavatī janatāsabhā anuvidheyo rājādiḥ stheyān madhyasthaḥ sā ca vāde nāvaśyakī vītarāga kathātvāditi |
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit