The Bud of Nyāya 1.4
Nyāyakalikā 1.4
- Language
- Sanskrit
1.4
viplaveran | dṛṣṭaśca mantravacasāṃ viṣabhūtāśanipratiṣedhārthānāmāyurvedavākyānāṃ ca harītakīmbhakṣayedārogyakāma ityādīnāṃ prāmāṇyādeva prāmāṇyam | pramāṇāntarasaṃvādāttanniścīyatānnāma
prayojakantu tasyāptapraṇītatvameva taduktiṣu saṃvādadarśanāt
pratyakṣādīnāmapyarthakriyājñānādisaṃvādādeva prāmāṇyanniścīyate
na tu dṛṣṭe viṣaye prāmāṇyaniścayapūrvikā pravṛttiḥ | arthasaṃśayenaiva vyavahārāt | adṛṣṭe tu viṣaye śabdaikagamye tatprāmāṇyaniścayaṃ
vinā mahāyāsasādhyeṣu karmasu pravarttanamayuktamiti śabdaprāmāṇyamavaśyannirṇetavyam | taccāptaprāmāṇyādeva niścīyate | vedasya karttā pṛthivyādikāryānumitasattākaḥ parameśvaraḥ sarvajñaḥ | anityatvācca śābdasya sambandhasya vaidikīnāñca racanānām | tatra
svātantryamīśvarasyeti tatpraṇītatvena vedāḥ pramāṇamiti | vedavadāgamāntarāṇyapi tanmūlatvādāptapraṇītatvādvā pramāṇamiti veditavyāni
arthāpattyādipramāṇāntarāṇāṃ yathāsambhavameṣvevāntarbhāvaḥ
catvāryeva pramāṇāni
pramāṇaviṣayo'rthaḥ prameyam | ānantye'pi prameyasya dravyāderdvādaśavidhamihātmādi prameyannirdiśyate yanmithyājñānaviṣayīkṛtaṃ saṃsārāya samyagjñānaviṣayīkṛtantvapavargāya kalpate, taccātmaśarīrendriyārthabuddhimanaḥpravṛttidoṣapretyabhāvaphaladuḥkhāpavargabhedena
dvādaśavidham | taddvādaśavidhatve'pi heyopādeyatayā tāvad
dvividhambhāvanīyam | tatra śarīrādi duḥkhaparyantaṃ heyameva, apavarga upādeya eva, ātmā tu kathañciddheyaḥ kathañcidupādeyaḥ