Pramāṇa · Search · About · API

Samkhyatattvapradipa 12.2

Sāṃkhyatattvapradīpa 12.2

Language
Sanskrit

12.2

guṇānāṃ pradhānātmakatvādaikye 'pyabhibhāvyābhibhāvakarūpeṇa nānātvam / uktaṃ ekaiva strī guṇakularūpaśīlayauvanasampannā svāminaṃ sukhākaroti tat kasya hetostaṃ prati tasyāḥ sukharūpasamudbhavāt saiva sapatnīrduḥkhākaroti tatkasya hetostāṃ prati tasyāḥ duḥkharūpasamudbhavāt evaṃ puruṣāntaraṃ tāmavindamānaṃ saiva mohayati tatkasya hetostaṃ prati tasyāḥ moharūpasamudbhavāt / anayā striyā sarve bhāvā vyākhyātāḥ / tatra yatsukhakāraṇaṃ tatsukhātmakaṃ sattvam evaṃ yat duḥkhakāraṇaṃ tat duḥkhātmakaṃ rajaḥ tathā yanmohahetustanmohātmakaṃ tamaḥ / tasmātkāraṇavyāpārātsadeva kāryaṃ pūrvam / tadeva punastadvyāpārādāvirbhavati yathā santyeva kūrmāṅgāni niḥsaranti vibhajyante idaṃ kūrmaśarīrametāni tadaṅgāni tena tāni saṅkocitāni tasminnavyaktībhavanti tathā mṛtsuvarṇādibhyaḥ santyeva ghaṭakuṇḍalādīnyāvirbhavanti vibhajyante iyaṃ mṛdayaṃ tatkāryo ghaṭa ityādi / tathā santyeva pṛthivyādīni kāraṇāttanmātrādāvirbhavanti vibhajyante idamasya kāraṇamidamasya kāryamiti tathā santyeva tanmātrāṇyahaṅkārādāvirbhavanti vibhajyante evaṃ sannevāhaṅkāro mahato 'bhivyaktimeti sanneva ca mahānmūlaprakṛterabhivyaktiṃ yāti / evaṃ kāraṇabhūtātparamāvyaktātsākṣātpāramparyeṇa samanvitasya kāryabhūtasya prapañcasya vibhāgaḥ /