Prabhanjana 5.5.4

5.5.4

rajatamanubhavāmītyanuvyavasāyavirodhaḥ || tatra smarāmītyanuvyavasāyasyaucityāt || tadupādānārthapravṛttyādivirodhaśca || nahi kaścidapi bhojyaṃ smaranneva bhoktumārabhate
prābhākarāstu tatra grahaṇasmaraṇātmakaṃ jñānadvayaṃ manyaṃte || tatra śuktimanubhavāmi rajataṃ
smarāmītyanuvyavasāyadvayāpattiḥ || sarvatra viśiṣṭajñāne viśeṣaṇasmaraṇamātreṇa nirvāhāpattiścetyādiratatra prapaṃcaḥ || nāpyanirvacanīyaṃ rajataṃ viṣayaniṣṭhāvidyayā janyata ityanirvacanīyakhyātiḥ parābhimatā śakyasvīkārā || saṃskārābhāvepi tatpratītiprasaṃgāt | saṃskāraprāvalye'nyakhyātistadaprāvalye smaraṇaṃ copapadyata ityanyatra vistaraśca || tathā ca viparyedriyasaṃprayogeṇa prathamaṃ sāmānyajñāne jāte yadā buddhiḥ sattvāviṣṭā tadā niścayaḥ
sattvātsaṃjāyate jñāna || pravṛttiṃcanivṛttiṃca kāryākāryebhayābhaye iti bhagavadvākyāt|| rajasā
viṣṭā tu saṃśayaḥ || ayathāvatprajānāti buddhiḥ sāpāthairājasītyukteḥ || yadā tu tamoguṇāviṣṭā tadā māyānugṛhītasaṃskāraprābalyācca tadanuguṇaṃ padārthāṃtaramaṃtarotpādya viṣayīkaroti
pramādamohau tamaso bhavato'jñānamevaceti sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥsāpārthatāmasīti
cokteḥ || etadeva sarvamabhipretya anumitamaṃtarā tvayi vibhāti mṛṣaikarasa ityatra subodhinyāṃ "pratyakṣe tu rajataṃ na dṛśyate | iṃdriyārthasannikarṣasya śuktiviṣayatvāt || nahi
rajatena saha sannikarṣosti | satoreva saṃyogāt | satsaṃprayoge puruṣasyendriyāṇāṃ buddhijanyattatpratyakṣamiti pratyakṣalakṣaṇam | rajataṃ tu tadanaṃtaraṃ buddhyājanyate viṣayīkriyate | ca