Shribhashya 5.1-62
Śrībhāṣya (complete text) 5.1-62
- Language
- Sanskrit
5.1-62
15
ātmanā nissaṅkhayatvādīśvarasyāvidyamānasaṅkhayāvedanābhāvo nāsāvarjñyamāvahatīti cet, bhinnatve saṅkhayāvi-dhuratvaṃ nopapadyate | ātmanaḥ saṅkhayāvantaḥ, bhinnatvāt; māṣasarṣapaghaṭapaṭādidivat | bhinnatve cātmānaṃ ghaṭādi-vajjaḍatvamanātmatvaṃ kṣayitvaṃ ca prasajyate | brahmaṇaścānantatvaṃ na syāt | anantatvaṃ nāma-paricchedarahitatvam | bhedavāde ca vastvantarādvilakṣaṇatvena brahmaṇo vastutaḥ paricchedarahitatvaṃ na śakyate vaktum, vastvantarabhāva eva hi vastutaḥ paricchedaḥ | vastutaḥ paricchinnasya deśataḥ kālataścāparicchinnatvaṃ na yujyate, vastvantarādvilakṣaṇatvena vastutaḥ paricchinnā eva ghaṭādayo deśataḥ kālataśca paricchinnā hi dṛṣṭāḥ, tathā sarve cetanāḥ brahma ca vastutaḥ paricchinnāḥ deśakālābhyāmapi paricchidyante | evañca "satyaṃ jñānamanantam’ ityādibhissarvaprakāraparicchedarahitatvaṃ vadadbhirvirodhaḥ | utpattivināśādayaśca jīvānāṃ brahmaṇaśca prasajyeran, kālapariccheda eva hyutpattivināśabhāgitvaṃ, ataḥ ekasyaivāparicchinnasya brahmaṇo'vidyāvijṛmbhitaṃ brahmādistambaparyantaṃ kṛtsnaṃ jagat; sukhaduḥkhapratisandhāna-vyavasthādayo'pi svāpnavyavasthāvadavidyāsvābhāvyādupapadyante; tasmādekameva nityamuktasvaprakāśasvabhāvamanādya-vidyāvaśājjagadākāreṇa vivartata iti paramārthato brahmavyatiriktābhāvāttadananyatvaṃ jagata iti |
atrocyate-nirviśeṣasvaprakāśamātraṃ brahmānādyavidyātirohitasvasvarūpaṃ svagatanānātvaṃ paśyatītyetat prakāśasvarūpasya niraṃśasya prakāśanivṛttirūpatirodhāne svarūpanāśaprasaṅgena tirodhānāsambhavādibhyaḥ sakala- pramāṇaviruddhaṃ svavacanaviruddhaṃ ceti pūrvamevoktam | yatpunaruktaṃ kāraṇavyatiriktaṃ kāryaṃ yuktibādhitatvena śukti-kārajatādivadbhrama iti, tadayuktam; yukterabhāvāt | yattvanuvarttamānasya kāraṇamātrasya satyatvaṃ vyāvartamānānāṃ