Shribhashya 6.2-54
Śrībhāṣya (complete text) 6.2-54
- Language
- Sanskrit
6.2-54
27
tyucyate | kathaṃ vahiṣṭhasarpapamahīdharāderākāra āntarasya jñānasyaivetyucyate ? ityamarthasyāpi vyavahārayogyatvaṃ jñānaprakāśāyattam, anyathā svaparavedyayoranatiśayaprasaṃgāt | prakāśamānasya ca jñānasya sākāratvamavaśyāśraya-ṇīyam, nirākārasya prakāśāyogāt | ekaścāyamākāra upalabhyamāno jñānasyaiva | tasya ca vahirvadavabhāpto'pi bhramakṛtaḥ, jñānārthayoḥ sahopalambhaniyamācca jñānādavyatirikto'rthaḥ | kiñca vāhyamarthamabhyupadbhirapi ghaṭapaṭaśadi-vijñāneṣu jñānasya tattadarthāsādhāraṇyaṃ tattadarthasārūpyamantareṇa nopapadyata ityavaśyaṃ jñāne'rthasarūpaṃ rūpamāstheyam | tāvataiva sarvavyavahāropapatteḥ, tadvayatiriktātharkalpanā niṣprāmāṇikā | atovijñānamātrameva tattvaṃ na vāhyā-rtho'stītyevaṃ prāpte pracakṣmahe - nābhāva upalabdheḥ - iti, jñānātiriktasyārthasyābhāvo vaktuṃ na śakyate; kutaḥ ? upalabdheḥ - jñāturātmano'rthaviśeṣavyavahārayogyatāpādanarūpeṇa jñānasyopalabdheḥ | evameva hi sarve laukikāḥ pratiyanti "ghaṭamahaṃ jānāmi’ iti | evaṃrūpeṇa sakarmakeṇa sakartṛkena jñādhātvarthena sarvalokasākṣikamaparo kṣamava-bhāsamānenaiva jñānamātrameva paramārtha iti sādhayantaḥ sarvalokepahāsopakaraṇaṃ bhavantīti vedgavādacchahmapracchanna-vauddhanirākaraṇe nipuṇataraṃ prapañcitam | yattu "sahopalambhaniyamādabhedo nīlataddhiyoḥ’ iti tatsvavacanaviruddhaṃ sāhityasyārthabhedahetukatvāt | tadatharvyavahārayogyataikasvarūpasya jñānasya tena sahopalambhaniyamaḥ tasmādavai-