Bhamati 1.591.3

1.591.3

itaścānupapanno vaināśikasamaya iti /
asthirāt kārayotpattimicchanto vaināśikā arthādabhāvādeva bhāvotpattimāhuḥ /
uktametadadhastāt /
nirapekṣāt kāryotpattau puruṣakarmavaiyarthyam /
sāpekṣatāyāṃ ca kṣaṇasyābhedyatvenopakṛtatvānupapatteḥ, anupakāriṇi cāpekṣābhāvādakṣaṇikatvaprasaṅgaḥ /
sāpekṣatvānapekṣatvayoścānyataraniṣedhasyānyataravidhānanāntarīyakatvena prakārāntarābhāvānnāsthirādbhāvādbhāvotpattiriti kṣaṇikapakṣer'thādabhāvādbhāvotpattiriti pariśiṣyata ityarthaḥ /
na kevalamarthādāpadyate, darśayanti ca--nānupamṛdya prādurbhāvāditi /
etadvibhajate--vinaṣṭāddhikileti /
kilakāro 'nicchāyām /
kūṭasthāccetkāraṇāt kāryamutpadyetāpi sarvaṃ sarvata utpadyeta /
ayamabhisaṃdhiḥ--kūṭastho hi kāryajananasvabhāvo vā syādatatsvabhāvo vā /
sa cetkāryajananasvabhāvastato yāvadanena kāryaṃ kartavyaṃ tāvatsahasaiva kuryāt /
samarthasya kṣepāyogāt /
atatsvabhāve tu na kadācidapi kuryāt /
yadyucyeta samartho 'pi kramavatsahakārisacivaḥ krameṇa kāryāṇi karotīti /
tadayuktam /
vikalpāsahatvāt /
kimasya sahakāriṇaḥ kañcidupakāramādadhati na vā /
anādhāne 'nupakāritayā sahakāriṇo nāpekṣeran /
ādhāne 'pi bhinnamabhinnaṃ vopakāramādadhyuḥ /
abhede tadevābhihitamiti kauṭasthyaṃ vyāhanyeta /
bhede tūpakārasya tasmin sati kāryasya bhāvādasati cābhāvātsatyapi kūṭasthe kāryānutpādādanvayavyatirekābhyāmupakāra