Nayamayukhamalika 1.8.22.p3
Nayamayūkhamālikā 1.8.22.p3
- Language
- Sanskrit
1.8.22.p3
’ātmā vā'are draṣṭavya’ ityādi nocyata iti saṅgacchate| nanu svātmabhogāya patyādīnāṃ priyatvamuktvā tataḥ kevalamātmasvarūpamanveṣṭavyamiti vacanaṃ na saṃghaṭate| priyamevahyanveṣṭavyaṃ natu priyaviyuktasvarūpamiti cet, ucyate-- sarveṣāmapi svātmā svataḥ priyaḥ, patijāyādayastu na patitvādinā priyāḥ, teṣāṃ sveṣṭasaṃpādakatvadaśāyāmiva svāniṣṭakaraṇatvadaśāyāṃ prītyadarśanāt| ataḥ svātmanaḥ patyādīnāṃ cānubhavānusāreṇa vyavasthitāvyavasthitapuruṣārthatvarūpaṃ tatvamālocyāvyavasthitagauṇapuruṣārtharūpaṃ patyādikaṃ parityajya mukhyamevāśrayediti prakṛtiviyuktātmadarśanatadarthaśravaṇamananadhyānavidhānaṃ saṅgacchata eva| ’daśamanvantarāṇīha tiṣṭhantīṃdriyacintakā’ ityādinā tantrasiddhapuruṣadhyānasya sāṃkhyairmuktaphalakatvapratipādanā| sarvavijñānavacanamapi tatra saṅgacchate| muktyarthānusandheyaprakṛtiviyuktajīvasvarūpāṇāṃ viśeṣakāntarābhāvenaikāratayā svātmani tathā vijñātesati ’evamākārassarve jīvā’ iti jñātuṃ śakyatvāt| sarvopādānatva vacanaṃ tu jīvādhiṣṭhitapradhānaviṣayatayā saṅgacchate| tatrahyādreṃdhanaviśiṣṭasyāgneḥ dhūmopādānatvaṃ dṛṣṭāntīkṛtaṃ| na cāgnirdhūmopādanāṃ, kiṃtvādreṃdhanameva| tadutkarṣeṇa dhūmotkarṣadarśanāt| eṃ dārṣāntikabhāve'pyādreṃdhanakalpajaḍaprakṛtiviśiṣṭasyāgnikalpasya cetanasyopādānatvavarṇanaṃ dṛṣṭāntānusārāt ’dadhnā juhotī’ti vidhānamiva viśeṣaṇae saṃkrāmati| evamiha brahmadharmāṇāṃ jīve yojayituṃ śakyatvāt, jīvadharmāṇāṃ patijāyādisambandhotpattivināśāviśeṣavijñānābhāvānāṃ brahmaṇi yojayituṃ śakyatvāt| bṛhadāraṇyakacaturthaṣaṣṭhādhyāyāmnātayormaitreyībrāhmaṇayostantarasiddhe puruṣe paryavasānena tatsāmānyāt sarvāṇyapi kāraṇavākyāni puruṣādhiṣṭhitapradhānakāraṇatvaparāṇi| ataḥ pradhānameva jagatkāraṇaṃ natvīśvaro nāma kaścidastīti| evaṃ prāpte siddhāṃtaḥ---