Pramāṇa · Search · About · API

Nayamayukhamalika 2.2.16.p2.3

Nayamayūkhamālikā 2.2.16.p2.3

Language
Sanskrit

2.2.16.p2.3

atha ’vipākādṛṣṭaṃ karma kāraṇaṃ karmeśvararūpobhayavidhajagatkāraṇasāphalyaprati pādanārthasyeśvaraḥ kāraṇaṃ puruṣakarmasāphalyadarśanā’dityākṣapāda sūtrajātasya vyākhyānāvasare vārtikakṛtā ’na brūmaḥ karmānapekṣa īśvaraḥ kāraṇamiti karma puruṣasya īśvaro'nugṛhṇāti ko'nugrahārthaḥ yadyathābhūtaṃ yasya ca yadā pākakālaḥ tattadā tathā ca viniyukta’miti pratipādanāt ato nāyaṃ doṣa iti cenna| harītakyādidravyasyeva ātmaguṇasyādṛṣṭasya vipākāsambhavāt| phalakālāgamo vipākaḥ satu sargādyakālāgama eveti cenna| anantaiḥ prāṇibhirayugapadanuṣṭhitavidhidhakarmajanitādṛṣṭānāṃ sargādyakālaeva phalakālaḥ, natu tataḥ prāgdviparārthātmake pralaye na kopi kṣaṇaiti kalpanasya aprāmāṇikatvāt| nanu sargakālarūpe'hani niraṃtaragatāgatākhannānāṃ prāmināṃ tatsamānaparimāṇaṃ kālaṃ śarvarīrūpaṃ kṛtvā tasmin tān mahāsuṣuptiṃ prāpayya viśiśramayiṣerīśvarasya icchayā pralayamadhye samāgataphalakālānyapi karmāṇi pratibaddhaśaktikāni bhavanti| ata eva brahmahaṃtustaddehapātānantaraṃ kalpaparyantaṃ yātanānubhavaḥ tataḥ paraṃ saptasu janmasu kṣayaregāditaccihnānuvṛttiriti coditaṃ phalaṃ pralayāvyavahitapūrvakāle kṛtabrahmahananasya puṃsaḥ taddehapātānantarameva na bhavatīti cenna| tvanmate nityāyām īśvarecchāyāḥ pralayepi satvāt| mamatu pralaye prāksiddhānāṃ prāṇyadṛṣṭānāmīśvarasyecchāṃtarāṇāṃca satvepi ’bahusyāṃ prajāyeya, tāsāṃ trivṛtaṃ trivṛtamekaikāṃ karavāṇi, nāmarūpe vyākaravāṇī’ti tadānīntanasṛṣṭisaṃkalparūpāṇāṃ bhāvinīnāmīśvarecchānābhāvāt sargābhāvaḥ|