Pramāṇa · Search · About · API

Virodhanirodha 3.p42

Virodhanirodha 3.p42

Language
Sanskrit

3.p42

vastutastu nāya samastāniyamaḥ | yat uddeśyānusāyaiva puruṣavacanapra yoga iti | suvarṇaṃ punarapararyā'kṛtyā khadirāṃgārasavarṇe kuṇḍale bhavata.' iti pataṃjaliprayogavirodhāt | tatra hi vidheyānumārī dvivacanaprayogo dṛ śyate | tenedamavagamyate | uddeśyasya vidheyasya vā yasya tātparyāvasānabhūmi tva tadanusārī puruṣavacananirdeśa iti | ittha ca prakṛtaṃ vapadsya taccharīra kaparamātmaparyantatve'pi ‘ātmetyevopāsīta’ ityupāsanasya upayogyupadeśarūpasya ‘tattvamasi ityādeḥ paramātmatmakatvasya tvaṃpadārthe codayitu pravṛ ttatvāt tvamarthāvasāyī ayamupadeśa iti tadanurodhānmadhyamapuruṣāvirodhaḥ ‘tvaṃ vā ahamasmi ahaṃ vai tvamasi’ ityādāvapyeṣaiva gatiḥ | yuṣmadasma tprayogamātre nimittatve hi tayordvayo. paratvāduttamapuruṣa eva syāt | tathāca ‘ātmetūpagacchanti grāhayanti ca’ ityatra śrutaprakāśikā— ‘ubhayasminvākye ahaṃ tvaprayoge satyapi ahaṃśabdārthatātparyavivakṣayā utta mapuruṣaśabdārthatātparyeṇa madhyamapuruṣa iti