Yogasutra 6.12

6.12

syādayaṃ doṣo yadi svarūpāpāyastāsāmucyeta kintvatyantātītatāmātramucyate yato'tīnāgataṃ vastu svarūpato'sti | nanu viruddhadharmāṇa kathānekadā sattā tatrāha adhvabhedāditi bhinnādhvakatvādavirodhaityarthaḥ vartamānalakṣaṇānāmeva virodha ekatretibhāvaḥ | tayoḥ svarūpānapāye kiṃ pramāṇamiti cet śṛṇu bhaviṣyadabhivyaktikamanāgataṃ anubhūtābhivyaktikamatītaṃ anubhūyamānābhivyaktikaṃ vartamānaṃ vyamaṃpyetatsvarūpaṃ sat yato yogināṃ pratyakṣajñānasya viṣayaḥ yadi cetatsvarūpato na syāt nedaṃnirviṣayaṃ jñānamudayatsyāt | śaśaśṛṅgādīnāṃ jñānādarśanāt na ca śuktirajatādi vadbuddhipariṇāmaviśeṣa evayogajadharmādijanyo'tītādisthale savikṣānaviṣayo'stviti cenna | yoginā pūrvānubhūtātītādeḥ kālāntare 'pi pratyabhijñāyamānatvāt vartamānavastūnāmapyevaṃ buddhimātratvaprasaṅgācca | asmadādīnāṃ tu saukṣmyādanupalambha upapannaḥ ghaṭo'tīta iti pratīti vannāstīti pratyayopyatītatādiviṣayakaḥ | kiṃ ca yadi bhogasādhanasyāpavargasādhanasya vā karmaṇaḥ phalamutpatsyamānaṃ nirūpākhyamasat tadā tena nimittena taduddeśena kuśalasya yogino 'nuṣṭhānaṃ na syāt anāgataṃ sadbhāt kṛtyayogī tadvartamānatvāpapattate | yathārjunaḥ kālātmake kṛṣṇaśarīre bhāvinaṃ bhīṣmādimṛtyuṃ dṛṣṭvā yuddhe pravṛttaḥ na caivaṃ kārakavyāpāro biphalaḥ sata
eva phalasya varttamānīkaraṇe vyāpārāt dṛṣṭaṃ ca tileṣu vidyamānasyaivatailasya tailikavyāpāreṇābhivyaktimātraṃ nāpūrvyojane kāraṇavyāpāraḥ śilā-yāmaṃkurotpādane'pi tadāpatteḥ na cevaṃ kāraṇasyāpi nityatvādatītakāraṇādapi kāryābhivyaktiḥ syāt | varttamānasyeva kāraṇasya kāryābhivyaktihetutvāt | na tvapūrvyotpādane hetutvaṃ śaśaśṛṅgāderapyutpatyāpatteḥ utpatteḥ prāk dvayorapi paramate tulyatvāt dharmo cānekadharmasvabhāvaḥ tasyaṃ ca te dharmā adhvabhedena pratyavasthitāḥ na ca virodhaḥ | abhivyaktirūpeṇa viśeṣeṇaiva dharmāṇāṃ virodho na svarūpata ityabhyupagamāt na hi yathā varttamānamabhivyaktimāpannaṃ dravyataḥ svakriyākāritve nāsti evamatītamanāgataṃ ca varttate kiṃ tarhi svenaiva bhāvivyaktikena rūpeṇānāgatamasti atītaṃ cānubhūtābhivyaktikena svarūpeṇāsti varttamāne hyaṃtvadhvanisvarūpavyaktiriti atītānāgatayoradhvanostasyā abhāvaḥ na caivamekādhvasamaye'parādhvabhāvāttathaiva satkāryahāniḥ ekasya cādhvano'bhiktisamayedvāvadhvānau dharmasamanvāgatau bhavata eveti nābhūtvābhāvastrayāṇāmadhvanāmityadoṣāt etaccopa pāditaṃ prāk | atha sadasatvavaidharmyeṇa kāryakāraṇayorvivekaṃ samyak jñānaviṣayamāha |