Yogasutra 6.25
Yogasūtravṛtti (Bṛhatī and Laghvī) 6.25
- Language
- Sanskrit
6.25
tathātmabhāvanā sakāraṇocyate yathā pravṛṣitṛṇāṃ kurasyodbhedena tadbījasattānamīyate tathā mokṣamārgaśravaṇena yasya romarhaṣāśrupātaḥ dṛśyete tathāpi puruṣe ātmabhāvajijñāsādārā 'pavargajanakakarmajanyaṃ viśeṣadarśanabījamastītyanumīyate yataḥtasyaihikasādhananirapekṣā svābhāvikī kohamāsaṃ kiṃ narādirūpaāsaṃ kathaṃ vā saṃsukhī vā duḥkhī vā kiṃ svididaṃ vartamānamapi me rūpaṃ deho vā mana ādivo kathaṃ svididaṃ kena pāpena puṇyena vā tiṣṭhati ko bhaviṣyāmi kathaṃ bhaviṣyāmi ityevaṃ rūpā ātmabhāvabhāvanā yathoktakarmakaraṇikāpravartate raihikaprārambhaṇīyatādṛśasatkarmaśūnyasya doṣātpūrvapakṣe dehādyātmatāyāṃ ruciḥ śraddhā niścayo bhavati aruciścatatvanirṇayemātṛmānameyātmakārikhalaprapañcasya taprāyaḥ piṇḍavadekībhāvāpannasya yathoktaprakārairanyonyevivekasākṣātkārarūpaviśeṣadarśanavatastu yā pūrvoktātmabhāvabhāvanā bhayaśokapravṛttinivṛttyādyanarthaheturnivartate iti tannivṛttirūpa ādyomokṣo bhavati | viśeṣadarśane cittasyaiveṣasvargana raka mokṣādirūpevividhaḥ pariṇāmo na puruṣasya | avidyāyāścittadharmatvenāvidyājanyānāmeṣāṃ tatraivocityāt | puruṣastvasatyāmapi vidyāyāmavidyāśūnyatvācchuddhaḥ pāpapuṇyarahito'taścittadharmairjanmamaraṇasukhaduḥkhādibhiraparāmṛṣṭaḥ kālatrayepyasambaddha iti jñānātkuśalasyāsyātmabhāva bhāvanānivartate tannivṛtteḥ svargarakādiṣu rāgadveṣādinivṛttiḥ phalamiti dik | viśeṣadarśane lakṣaṇamuttaramokṣakāraṇaṃ samprajñātayogaṃ cāha |
kaivalyaprāgbhāraṃ kaivalyābhimukhaṃ tadā viśeṣadarśanāvasthāyāṃ prāgpadasya cittaṃ viṣayābhimukhaṃ ajñānamārge sañcāryāsīttatadā svargā-
divairāgyavaśāt kaivalyābhimukhaṃ vivekanimnaṃ vivekamārgasaṃcāribhavatītyarthaḥ nātyantena viśeṣadarśanenaiva kṛtakṛtyatā pūrvasaṃskāravaśādantarāntarāmohākhyānāṃ bhavaduḥkhabījavṛttīnāmanuvṛtterityāha |
Linked texts (1)
- Yogasūtra — Patañjali (author of the Yogasūtra), Sanskrit