Pramananirnaya (Vadiraja) 14.9-2
Pramāṇanirṇaya (Vādirāja) 14.9-2
- Language
- Sanskrit
14.9-2
]
ityādirāgamaḥ; tenāpi puruṣasvabhāvasya tadastitvajñānasyākaraṇāt, tannityatvavyāpatteḥ | buddheścācetanatvena tajjñānatvānupapatteśceti | samparkasya ca tatra niṣetsyamānatvāt | anyasya ca pramāṇasyānabhyupagamādasanneva puruṣaḥ pramāṇātivartīti kathaṃ tasya sukhādirviṣayo yatastanmataṃ sāhasameva na
bhavet ? sato'pi tasya sa viṣaya iti sāhasameveti na manvānena idamuktam-‘api sākṣāt’
iti | sākṣāt avyatiriktayā sattayā na vaiśeṣikādivat vyatiriktayā sato'pi vidyamānasyāpi
nityasyātmanaḥ sa viṣaya iti sāhasameva | tathā hi tadunmukhamātmarūpaṃ sarvadeti sukhādirapi sarvadā
bhavet, asati tathā tasmin tathā tadanupapatteḥ, anyathā sakṛdapi tadabhāva eva tatsambhavānna tataḥ sukhādisvarūpasyāpi vyavasthāpanamiti nirviṣayamevedam-“buddhayadhyavasitamarthaṃ puruṣaścetayate” [ ]
iti | na ca tasya nityatvam; “hetumadanityam” [sāṃkhyakā0 10] iti tadanityatvavacanavirodhāt
na sākṣādātmarūpaṃ tadunmukhaṃ yato'yaṃ prasaṅgaḥ kintu tadabhimukhavicchāyāsaṅkramadvāreṇaiva | tacchāyāyāścātmano'rthāntaratvenānityatvādupapannameva anityatvaṃ sukhāderiti cet; na; tasyā acidrūpatve
kalaśādivat tadunmukhatvāsambhavāt, anyathā sukhādereva svātmani unmukhatvasambhavāt vyarthaiva tatsaṅkramakalpanā bhavet | cidrūpatve ca puruṣatvenānityatvānupapatteḥ “caitanyaṃ puruṣasya svarūpam” [ yogabhā0
1