Utpadasiddhi 11.1.22
Utpādasiddhi 11.1.22
- Language
- Sanskrit
11.1.22
cārvākasyāpi ca bhūtacatuṣṭayātmakaṃ tattvaṃ notpādādivyatirekeṇātmasthitiṃ tanute bhīmāṃsākastu nityānityaṃ pratyavipratipadyamānaḥ kathamivotpādavyayadhrauvyākrāntaṃ vastutattvaṃ nopeyāditi nāyaṃ viśeṣata ākṣitaḥ || tasmātsarvābhimatavastūnāṃ vastutvamidameveti vihāya durabhiniveśamaṅgīkṛtya pramāṇodarśitatattvābhimukhāṃ śemuṣīmavaśyamabhyupagantavyaṃ vidvadbhiriti sthitam sarvajñasiddhiḥ-īdṛśaṃ ca pramāṇopapannaṃ vastutattvaṃ yenopadiṣṭamasau bhagavānaśeṣasyāpi (jagato) hitaikadakṣatvādāpto bhavati, sa ca vipakṣaleśenāpi vimukto bhagavān sarvajña eva, yato nāsarvajñaḥ pramāṇasaṃvādi pratipādayati, (nanu sarvajño na saṃbhavo svātaṃcyeṇoktānadasiddheḥ) tathā hi na santaḥ samastavastustormāviṣayaṃ prastutopadeśaṃ pravarttayanti, tato'nyatrāpi naiṣā vyavasthāpayitumucitā, tadasat, yato na vayaṃ svātantryeṇopadiśāmaḥ, kintu tadupadeśameva paramparādhigatamanuvādadvāreṇa prakāśayāmaḥ, sa tu svatantramupadiśati, tato yo yadviṣayānupadeśāliṅgādisaṃvādivacanaracanā'nukramakarttā sa tatsākṣātkārī, yathā'smadādivacanaracanānukramakarttā ca sa iti, nanu tatrāpi svātantryamasiddhamanāditvātsaṃsārasya, tathāhi-pāṇineḥ pūrvaṃ kena vyākaraṇāni praṇītāni ?, piṅgalakātpūrvaṃ kena chandāṃsi niveditāni ?, anādiḥ khalvayaṃ vyavahāraḥ, tata utpādavyayadhrauvyayuktavastupratipādakaṃ kimapi śāstraṃ paramparayā'dhigamya viracito'pi puruṣastadarthameva vacanāntarairanuditavāniti kathaṃ nāma sarvajñaḥ deśako bhavediti paro yadi manyeta tarhi 'kṣaṇikāḥ
Linked texts (2)
- Tattvasaṅgraha (ed. Krishnamacharya) — Sanskrit
- Ratnakīrtinibandhāvalī — Ratnakīrti, Sanskrit