Nyayavinishcaya v1.p25.3
Nyāyaviniścayavivaraṇa v1.p25.3
- Language
- Sanskrit
v1.p25.3
yadi agni kā saṃyoga mila gayā bhāpha bana jāyeṃge| yadi sāṃpa ke mukha kā saṃyoga milā vipavindu ho jāyeṃge| tātparya yaha ki yaha viśva sādhāraṇatayā pula aura aśuddha jīva ke nimittanaimitika sambandha kā vāsta vaha apanī ananta yogyatāoṃ ke anusāra vika udyāna hai| pariṇamanacaka para pratyeka dravya car̤ā huā hai ananta pariṇamanoṃ ko kramaśaḥ dhāraṇa karatā hai | samasta 'sat' ke dṛṣṭi se aba āpa loka ke śāśvata aura aśāśvata vāle praśna ko vicārie - samudāya kā nāma loka yā viśva hai | isa (1) kyā loka śāśvata hai ? hām̐, loka śāśvata hai | dravyoṃ kī saṃkhyā kī dṛṣṭi se, arthāt jitane sada isameṃ haiṃ unameṃ kā eka bhī sad kama nahīṃ ho sakatā aura na unameṃ kisī naye sat kī vṛddhi hī ho sakatī hai| na eka sat dūsare meṃ cilīna hī ho sakatā hai| kabhī bhī aisā samaya nahīṃ ā sakatā jo isake aṃgabhūta dravyoṃ kā lopa ho jāya yā ve samāpta ho jāyeṃ | ( 2 ) kyā loka aśāśvata hai ? hām̐, loka aśāśvata hai, aṅgabhūta dravyoṃ ke pratikṣaṇa bhāvī pariṇamanoṃ kī dṛṣṭi se ? arthāt jitane sat haiṃ ve pratikṣaṇa sadṛśa yā visadṛśa pariṇamana karate rahate haiṃ | isameṃ do kṣaṇa